Wywiad z Lechem Wałęsą

I-szym przewodniczącym powstałego w 1980 r. NSZZ „Solidarność”

30 lat temu protesty robotników w Polsce rozlały się na cały kraj. W sierpniu 1980 r. w Gdańsku zawarto porozumienie między strajkującymi a stroną rządzącą. Lech Wałęsa i Mieczysław Jagielski, przedstawiciel PZPR podpisali Porozumienia Sierpniowe. We wrześniu powstał Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”. Wydarzenia te dały początek procesowi upadku komunizmu w Europie.

– „Widziałem Lecha 31 sierpnia 1980 r., gdy na II Bramce Stoczni Gdańskiej obwieszczał ludziom: Mamy niezależne, samorządne związki zawodowe. – I takim zapamiętam go na zawsze” – tak zakończył książkę o Panu, gdzie opisuje m.in. różne barwy Pana prezydentury, Jarek Kurski. A Pan jak wspomina okres porozumień sierpniowych?

– Nie wspominam tego okresu sam, na ochotnika, gdyż jestem człowiekiem dziś i jutro, a nie przeszłości. Gdy skończyliśmy strajk, dostaliśmy szansę na uzupełnienie komitetów strajkowych. To była szansa, którą błyskawicznie zrozumiałem i wyko-

Anatomia powodzi

Po wielkiej powodzi w 1997 roku ruszyły programy odbudowy kraju. Działania ratownicze i usuwanie skutków kosztowało ponad 12 mld złotych. Wydawało się, że podobna powódź szybko się nie powtórzy. Tymczasem już w maju i czerwcu 2010 roku przyszła kolejna wielka powódź, która jak się wstępnie szacuje, będzie nas kosztować ponad 20 mld złotych. Niepoliczalny jest ogrom ludzkich nieszczęść. Utrata całego dobytku, nierzadko dorobku kilku pokoleń, utrata dachu nad głową, miejsc pracy. W szczególnie dramatycznej sytuacji są ci, którzy nie zdążyli jeszcze spłacić kredytów zaciągniętych na odbudowę po powodzi w roku 1997, czy mniejszej z 2001 roku, a dziś znowu wszystko stracili. Wyszły także na jaw tragiczne losy ludzi, którzy od 13 lat mieszkają w drewniano-tekturowych kontenerach mających służyć im (według zapewnień ówczesnych władz) jedynie tymczasowo, przez kilka miesięcy. Szybko zostali zapomniani, choć był pełnomocnik Rządu do spraw usuwania skutków powodziowych z roku 1997 i 2001. Powódź minęła zmieniały się partie rządzące. Problem likwidacji-

Wywiad z Jerzym Hoffmanem

Reżyserem filmu pt. „Bitwa warszawska 1920”

Akcja filmu „Bitwa warszawska 1920” w reżyserii Jerzego Hoffmana rozpoczyna się w maju 1920 roku. W rozpędzonym pociągu pancernym Trocki dyktuje telegrafiście depeszę do władz na Kremlu: „Po rozgromieniu głównych sił białych, można już rozpocząć „permanentną rewolucję”. Armia Czerwona winna dopomóc proletariatowi Polski, obalić rządy burżuazji i utworzyć Polską Republikę Rad…i dalej…. Federację Państw Komunistycznej Europy.” Lenin na Kremlu przyjmuje tekst depeszy: „…. ………. akceptuję! Polska jednak daje odpór Sowietom i ratuje Europę przed zalaniem komunizmem. Zdjęcia do filmu rozpoczęły się w lipcu tego roku, w 90 rocznicę wydarzenia, o jakim opowiada.

– Historia i film idą u Pana często w parze. Nie poprzestał Pan na realizacji „Potopu” i „Ogniem i mieczem.” Historycy, m.in. Norman Davies opisali już rok 1920 w Polsce. Teraz kolej na film?

– Realizacja filmów historycznych była zawsze moim marzeniem. Zawód historyka jest mi bardzo bliski. Połączenie filmu z histori-

Miejsce i rola chłopów na początku II Rzeczypospolitej

Dyskutując o narodzinach II Rzeczypospolitej, wojnie z Ukrainą i Sowietami oraz o powstaniu wielkopolskim i powstaniach śląskich rzadko zadajemy pytanie jaki wpływ na te wydarzenia miała dominacja chłopów w strukturze społeczeństwa obywatelskiego i rola ruchu ludowego i szerzej postaw politycznych chłopów w tym okresie. Podejmując ten temat trzeba podkreślić, że odzyskaną niepodległość w końcu 1918r. poprzedziły 4 lata Wielkiej Wojny, w której po różnych stronach konfliktu walczyło setki tysięcy żołnierzy narodowości polskiej, głównie synów chłopskich a ziemie polskie stały się głównym terenem działań wojennych. Działania wojenne także toczyły się głównie na terenach wiejskich.

Na 7,5 mln budynków wiejskich w wyniku wojny zniszczonych zostało 1,7 mln, z tego 75% służyło celom gospodarczym. Na kresach wschodnich wiele wsi zrównano z ziemią. W Królestwie Polskim najbardziej ucierpiały powiaty: chełmski, ostrołęcki, sochaczewski, kolneński, przasnyski, hrubieszowski, rawski i iłżycki.

Gwałtownie w wyniku działań wojennych zmalał obszar zasiewów i poziom -

Jak wybrnąć z neoliberalizmu?

Neoliberalizm przegrał, stał się niemodny i politycznie niewygodny. Mimo to nadal daje znać o sobie. Dla zmylenia śladów, neoliberalizm od dawna podszywał się pod liberalizm. Ten ostatni jest pojęciem bardzo pojemnym, ale z neoliberalizmem niewiele ma wspólnego. Niektórzy zaczynają nazywać neoliberalizm skrajnym liberalizmem, ale jest to także nieprecyzyjne i krzywdzące dla liberalizmu sformułowanie. Tym bardziej, że w naszej konstytucji zapisaną mamy społeczną gospodarkę rynkową, z którą się zgadzamy i która jest ideą liberalną. Gdyby w Polsce realizowany był ten zapis konstytucyjny – a nie jest – bylibyśmy bliżej ideału i dalecy od praktykowanej na co dzień doktryny neoliberalnej.

Neoliberalizm krytykowany jest z najróżniejszych pozycji. Nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego opublikowana została w roku bieżącym książka Paula Masona pt. „Finansowy kataklizm: koniec wieku chciwości”. Mason jest redaktorem informacyjnego programu BBC Newsnigh, specjalizującym się w sprawach gospodarczych. Wcześniej zajmował się kwestiami globalizacji i sprawiedliwości społecznej na całym świecie, relacj-