Polska ma za sobą jeden z najbardziej dramatycznych epizodów w swej historii. Bywało w przeszłości, że ginęli lub umierali nagle królowie, wodzowie czy prezydenci, ale po raz pierwszy w jednym wypadku zginęło na raz tylu przedstawicieli państwa. Cały świat przeżywał to niecodzienne zdarzenie z uwagą śledząc postawę polskiego społeczeństwa i decyzje władz. W szczególny sposób doświadczaliśmy tego zainteresowania podczas kampanii wyborczej poprzedzającej wybory n
Jak wybrnąć z neoliberalizmu?
Neoliberalizm przegrał, stał się niemodny i politycznie niewygodny. Mimo to nadal daje znać o sobie. Dla zmylenia śladów, neoliberalizm od dawna podszywał się pod liberalizm. Ten ostatni jest pojęciem bardzo pojemnym, ale z neoliberalizmem niewiele ma wspólnego. Niektórzy zaczynają nazywać neoliberalizm skrajnym liberalizmem, ale jest to także nieprecyzyjne i krzywdzące dla liberalizmu sformułowanie. Tym bardziej, że w naszej konstytucji zapisaną mamy społeczną gospodarkę rynkową, z którą się zgadzamy i która jest ideą liberalną. Gdyby w Polsce realizowany był ten zapis konstytucyjny – a nie jest – bylibyśmy bliżej ideału i dalecy od praktykowanej na co dzień doktryny neoliberalnej.
Neoliberalizm krytykowany jest z najróżniejszych pozycji. Nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego o-
Polityka wschodnia Polski - Uwarunkowania. Koncepcje. Realizacja
Nakładem Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej, przy finansowym wsparciu Ministerstwa Spraw Zagranicznych, ukazała się ostatnio książka pod redakcją naukową Andrzeja Gila i Tomasza Kapuśniaka Polityka wschodnia Polski. Uwarunkowania. Koncepcje. Realizacja, prezentująca badania nad polityką wschodnią, jej historycznymi uwarunkowaniami, polskim oraz europejskim ujęciem oraz przedstawiająca najważniejsze kierunki jej realizacji.
Ujęcie tematyczne, sposób prezentacji, a także wielorakość podejmowanych kwestii pozwala uznać je jako dość oryginalne, a jednocześnie ważne zarówno ze względu na aspekt teoretyczny, jak i praktyczny. Książka, w której liczne grono ekspertów z dziedziny stosunków międzynarodowych (wśród nich: Roman Kuźniar, Sławomir Dębski, Beata Wojna, Jerzy Kłoczowski, Andrzej No-
Chopin w kręgu idei narodowej
Poniższy tekst pochodzi z książki: „Chopin w kręgu kultury polskiej” wydanej przez Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego. Dr Andrzej Tuchowski jest muzykologiem i kompozytorem, autorem wielu książek, artykułów i rozpraw muzykologicznych, profesorem uczelnianym Akademii Muzycznej we Wrocławiu i adiunktem na Uniwersytecie Zielonogórskim.
W liście z 6 lipca 1831 Stefan Witwicki pisał z ogarniętej powstaniem Warszawy do przebywającego w Wiedniu Chopina: Już to koniecznie musisz być twórcą polskiej opery; mam najgłębsze przekonanie, że zostać nim potrafisz i że jako polski narodowy kompozytor otworzysz dla swego talentu pole niezmiernie bogate, na którym zarobisz sobie na niepospolitą sławę. Obyś tylko ciągle miał na uwadze: narodowość, narodowość i jeszcze raz narodowość [...] Jest ojcz-
Historyczne uwarunkowania wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej
(fragment listu z 18.I.2003)
(…)Przez ponad sto lat badacze zastanawiali się nad pytaniem, dlaczego kapitalizm lepiej sobie radził w krajach protestanckich niż katolickich, zaś zupełnie nie chciał się rozwijać w krajach prawosławnych czy muzułmańskich? Widać to było szczególnie wyraźnie w międzynarodowym handlu, którego charakter nie pozostawiał żadnych wątpliwości – z krajów protestanckich do krajów katolickich płynął strumień towarów o najwyższym stopniu zaawansowania technicznego; natomiast kraje katolickie, a w jeszcze większym stopniu kraje prawosławne, czy muzułmańskie oferowały na rynkach międzynarodowych przede wszystkim surowce naturalne i żywność, co rzecz jasna nie prowadziło do wzrostu siły nabywczej w rękach ich chłopów, ani tym bardziej do -
Dlaczego polskiej wsi się udało. Pięć lat w Unii Europejskiej
Jedenaście lat temu, po trzydziestu latach życia na Zachodzie, wróciłem do Polski i osiadłem w maleńkim miasteczku, w którym bezrobocie wynosiło ponad 30 procent, a mieszkańcy zajmowali się głównie piciem wódki i czekaniem na lepsze czasy. Zapraszałem niekiedy moich przyjaciół z Warszawy, pytając złośliwie, czy nie zechcieli by się wybrać na odwiedziny do Polski. Stolice zmieniają się szybciej, często nieprzyzwoicie szybciej, a ich rozwój nie mówi nic o rozwoju kraju jako całości.
Wybór mojego miasteczka był przypadkowy, po prostu przez kilka lat drogą pocztową zaopatrywałem nauczycielkę angielskiego ze szkoły w pobliskiej wsi w pomoce do nauki angielskiego i wreszcie – odwiedzając ją podczas urlopu kupiłem sobie dom, który mi się spodobał.
Z wykształcenia jestem socjolo-
Polska w wirze globalnego kryzysu
Kryzys polityki i administracji państwowej
Już wcześniej podkreślałem, że jedną z zasadniczych cech współczesności jest narastanie asymetrii między szybko postępującymi zmianami, a zdolnością do uświadomienia tych zmian i zdolnością do odpowiedniego dostosowania się do nich. Współcześnie zmiany nie mają już cech stopniowych i ewolucyjnych, a stają się gwałtowne i nieregularne, a więc w dużym stopniu nieprzewidywalne. Coraz częściej jesteśmy zaskakiwani jakościowymi zmianami, które wymagają zwrotów w myśleniu i działaniu. Niepewność, zmienność otoczenia, mała przewidywalność – to wszystko czynniki wymuszające wykorzystywanie wiedzy i informacji oraz wyzwolenia u siebie niezbędnej elastyczności, by być zdolnym do zmian. Takie cechy -
Skutki gospodarki neoliberalnej w świecie
Tematyka nędzy i ubóstwa w świecie jest bardzo wstydliwa i kompromitująca dla liberałów i neoliberałów, wykracza poza obszar „poprawności politycznej” i nie należy do najprzyjemniejszych. Niewielu też badaczy nią się zajmuje. Dawniej byli to m.in. J. Galbraith (1987) i M. Keating (1993), w Polsce Stanisław Albinowski (1996 i 2000), a następnie Maria Sulmicka (2001). Tablica 2.1 podaje za autorką charakterystykę głównych rejonów świata ze względu na wielkości reprezentatywne poziomu życia (uwzględniane przy wyznaczaniu indeksu HDI). Jak widać, wartość PKB na głowę mieszkańca w krajach wysoko rozwiniętych jest średnio 50 razy wyższa aniżeli w Afryce Subsacharyjskiej i jest tam 5 razy niższa niż średnio w świecie.
...Jak podaje M. Sulmicka, niszczycielskie żniwo wywołuje wi-
Europa a rozbiory Polski
Przedrukowujemy poniżej fragmenty książki, której pierwsze wydanie ukazało się w 1970 roku wzbudzając w Polsce ogromne zainteresowanie i życzliwe recenzje naukowe, tak w kraju, jak i za granicą. Autor (1897–1975), mediewista i historyk historiografii, analizuje w niej kilkaset tekstów powstałych od końca XVIII do początku XX wieku. Każdy współczesny polski polityk powinien tę książkę przeczytać, aby uświadomić sobie wielką odpowiedzialność jaka spoczywa w każdej epoce na klasie politycznej. Książka ukazała się w dniach obchodów 70-lecia wybuchu II wojny światowej, co dodatkowo wyostrza zawarte w niej opinie i nasuwające się wnioski. Przedrukowujemy pierwsze fragmenty książki i zawarte na jej końcu Konkluzje, ale najwięcej inspirujących refleksji czytelnik znajdzie poznaj-
Infrastruktura informacyjna państwa w globalnej gospodarce
Definicja społecznego ładu informacyjnego
Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne zawsze odgrywały w życiu społecznym, polityce i gospodarce istotną rolę, co najmniej współdecydującą, a nierzadko decydującą o przebiegu „realnych”, materialnych procesów społecznych, politycznych i ekonomicznych. Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne w społeczeństwie i gospodarce były i są wyznacznikiem poziomu rozwoju społecznego i ekonomicznego, determinantą kierunków i dynamiki rozwoju. Do istnienia i funkcjonowania każdego społeczeństwa, każdego państwa jako formy organizacji życia społecznego, każdej gospodarki, niezbędny jest społeczny ład informacyjny.
Społeczny ład informacyjny to kompleksowy, spójny system
- społecznych norm informacyjnych,
- -
Neoliberalna (kontr-)rewolucja
Ostatnie 20 lat XX w. dramatycznie kontrastuje z poprzednimi dekadami – tymi, które nastąpiły po zakończeniu II światowej. Owo najnowsze dwudziestowiecze kapitalizmu bywa najczęściej opisywane słowem „neoliberalizm”. Istotnie, na przełomie lat 70. i 80. funkcjonowanie kapitalizmu uległo głębokiej transformacji, zarówno w krajach centrum, jak i na peryferiach. Wcześniejszą konfigurację kapitalizmu często określa się mianem „keynesowskiego kompromisu”. Nie popadając w nadmierne uproszczenia, można powiedzieć, że okres ten w krajach centrum – Stanach Zjednoczonych (i Kanadzie), Europie i Japonii - charakteryzował się wysokim tempem wzrostu, ciągłym rozwojem techniki, wzrostem siły nabywczej ludności oraz rozwojem systemu świadczeń socjalnych (obejmującego, w szczególności, opiekę -
Kiedy Bóg umarł...
Marci Shore jest profesorem historii na Uniwersytecie Yale. Zajmuje się europejską kulturą, głównie historią Europy Wschodniej. „Kawior i Popiół”, jak opisuje wydawca książki, opowiada o moralnych i politycznych dylematach pokolenia polskich pisarzy, artystów i polityków, dla których komunizm był najpierw marzeniem a potem koszmarem. Według Jana Tomasza Grossa Shore stworzyła przenikliwe studium niektórych najbardziej kłopotliwych problemów dwudziestego wieku. Autorka została uhonorowana m.in. Fraenkel Prize – nagrodą przyznawaną autorom wybitnych prac z dziedziny histroii współczesnej oraz nagrodą historyczną tygodnika „Polityka”.
Natomiast tu była radość właśnie z tego, że coś tak gruntownie od podstaw się łamie, że właściwie jest miejsce na wszystko, -
Michelle Obama - Prolog do biografii
Pewnego chłodnego styczniowego dnia 1964 roku młody mieszkaniec Chicago, Fraser Robinson, rozpoczął swój pierwszy dzień pracy w miejskim zakładzie wodociągów i kanalizacji. Ten dwudziestoośmioletni wówczas mężczyzna był człowiekiem krzepkim i wysportowanym, a przy tym odznaczał się łagodnym usposobieniem i dobrodusznością. Etat, na którym został zatrudniony, nosił nazwę „stanowisko pracownicze”, lecz w rzeczywistości pod tym biurokratycznym eufemizmem kryła się po prostu praca dozorcy. Polegała ona głównie na zamiataniu, zmywaniu i szorowaniu podłóg wewnątrz budynku, a także zewnętrznych przejść na terenie zakładu. Do obowiązków Robinsona należało również staranne czyszczenie poszczególnych elementów instalacji wodociągowej, płukanie zbi-
Istota rządów politycznych
Któż nie odczuwał często obrzydzenia do polityki w demokracji, obrzydzenia, któremu dał wyraz Salazar mówiąc, że nienawidzi polityki z całego serca; tych wszystkich krzykliwych i sprzecznych obietnic, niemożliwych do spełnienia żądań, mieszaniny nieprzemyślanych idei i nierealnych planów, oportunizmu pozbawionego wszelkiego szacunku dla prawdy i sprawiedliwości, godnej pogardy pogoni za niezasłużoną sławą, puszczenia na żywioł niekontrolowanych namiętności, grania na najniższych ludzkich instynktach, przeinaczania faktów, całego tego gorączkowego i jałowego zamieszania?
Johan H. Huizinga dla „The Times” 16 listopada 1961 r.
Zbyt często uważa się politykę za ubogiego krewnego, za działalnośćz natury od czegoś zależną i wobec czegoś pomocniczą; rzadk-
Polityka gospodarcza Polski w warunkach globalizacji
Różnice między nową i starą ekonomią
Wielka Rewolucja Francuska zniosła przywiązanie chłopów do ziemi i uczyniła ich wolnymi. Na to czekali przedsiębiorcy w miastach. Mogli bowiem od tego czasu zatrudniać dowolną liczbę pracowników i stworzyć fabryki według swoich zdolności, możliwości finansowych oraz dostępnej na rynku techniki i technologii. Rewolucja Francuska przyczyniła się więc do burzliwego rozwoju kapitalizmu. Składowym elementem kapitalizmu były przedsiębiorstwa prywatne. One wymagały kapitału, siły roboczej, rynku zbytu. Kapitalizm przechodził różne fazy i stadia rozwoju. Pozostawał jednak aż do lat siedemdziesiątych XX wieku ustrojem, który w zasadzie podporządkowywał się państwom narodowym. Zdecydowana większość przedsiębiorstw, mały-
Polityka a moralność
Katolicka Akademia Bawarii z siedzibą w Monachium zorganizowała 19 stycznia 2004 wieczór, podczas którego prof. Jargen Habermas, najbardziej znany rzecznik laickiej wizji państwa, i kardynał Joseph Ratzinger, przyszły papież Benedykt XVI – w roli reprezentanta klasycznej tradycji katolickiej przedstawili wizje moralne podwalin państwa. W spotkaniu tym wzięło udział wybrane grono filozofów, politologów i teologów. Uniwersalność i aktualność wypowiedzi obecnego papieża zainspirowała nas do przedruku wykładu zamieszczonego w książce „Europa. Jej podwaliny i jutro”, wydanej przez kieleckie wydawnictwo „Jedność” w 2004 r.
Co podtrzymuje świat. Moralne i wyprzedzające politykę podstawy państw
Pośród historycznych przemian, których jesteśmy świadkami, w przyspieszonym rytmie-
Doktryna szoku
W październiku br. nakładem wydawnictwa „Muza” ukazał się polski przekład książki Naomi Klein: ”Doktryna Szoku”, opisującej jakimi sposobami współczesny kapitalizm dąży do realizacji swych celów. Kryzys na rynkach finansowych i jego gospodarcze skutki uczyniły zawarte w/w książce tezy jeszcze bardziej wymownymi. Poniżej zamieszczamy wstęp do słynnego już bestselleru.
Jamara Perry’ego poznałam we wrześniu 2005 roku w zorganizowanym przez Czerwony Krzyż schronisku w Baton Rouge w Luizjanie. Czekał w kolejce po obiad wydawany przez młodych, uśmiechniętych od ucha do ucha scjentologów. Przed chwilą za próby rozmawiania z ewakuowanymi mieszkańcami Nowego Orleanu bez obstawy mediów zostałam stąd przepędzona. Teraz podejmowałam się niemalże niewykonalnego zadania: sta-
Dzieci na Uralu
Od 9 lat wychodzi w Polsce miesięcznik w języku rosyjskim adresowany do czytelników mieszkających w Rosji „Nowaja Polsza”. Jego naczelnym redaktorem jest prof. Jerzy Pomianowski. Pismo stawia sobie za cel przełamywanie stereotypów w stosunkach polsko-rosyjskich, budowanie ich na fundamencie szacunku do prawdy historycznej i w płaszczyźnie dialogu. Z ostatniego, październikowego numeru miesięcznika postanowiliśmy przytoczyć omówienie rosyjskiego wydania książki Aleksandra Lewina „Dom na Uralu”, która w Polsce ukazała się w 1987 r.
Rok 1944. W ZSRR blisko 60 polskich Domów Dziecka. Ale pojawiły się one jeszcze w roku 1941. Teraz wiemy skąd w tak odległym rejonie było tak dużo polskich dzieci – sierot, że pojawiła się potrzeba stworzenia dla nich specjalnych Domów Dziecka. Z pośród prawie 1,5 mln P-
Czyżby kres Neoliberalizmu ?
Pierwsza na polskim rynku monografia o neoliberalizmie pt. „Neoliberalizm. Historia katastrofy” – ukazała się Polsce tuż przed kryzysem finansowym, jaki miał miejsce we wrześniu 2008 r. w Stanach Zjednoczonych. Największa finansowa zapaść od czasów Wielkiego Kryzysu, która na lata zmieni oblicze amerykańskiego kapitalizmu, dotyka globalny system finansowy oraz gospodarkę światową. Autor monografii – David Harley – profesor antropologii University of New York opisuje do jak katastrofalnych skutków prowadzi hegemonia neoliberalizmu jako koncepcji i modelu ekonomicznego.
Czyżby kres neoliberalizmu?
Z ekonomicznym i politycznymi, wewnętrznymi sprzecznościami neoliberalizacji nie sposób uporać się inaczej jak godząc się na kryzysy finansowe. Te zaś, jak dotąd, okazywały się destruktywne lokalnie, ale do opanowan-
Barack Obama. Czarnoskóry Kennedy
Biała kotka, czarny kocur: Barack Obama jako symbol społeczeństwa bezrasowego
Ameryka to kraj idealistyczny i czasem zakochany w sobie. Obywatele amerykańscy marzą o bezrasowym i bezklasowym społeczeństwie. Wiedzą, że ono nie istnieje – lub jeszcze nie – i cierpią z powodu tej niedoskonałości. Jednakże mocno wierzą, iż zaistnienie harmonijnej koegzystencji ludzi o różnej barwie skóry czy wyznających różne religie, a w konsekwencji przezwyciężenie różnic w wykształceniu i dochodach, najprędzej jest możliwe w Ameryce. Jednocześnie są przekonani, że to ich społeczeństwo posunęło się, jak dotąd, najdalej na drodze ku temu ideałowi. W pobieżnej ocenie historia rodziny Baracka Obamy dobrze wpisuje się w tę powszechną tęsknotę. Jego matka była bia-
Kulturowe czynniki bezpieczeństwa - recenzja książki
W ostatnim czasie nakładem krakowskiej Oficyny Wydawniczej AFM ukazała się książka Jana Czai Kulturowe czynniki bezpieczeństwa, ujmująca w dwóch różnych aspektach kontekst kultury i bezpieczeństwa.
Ujęcie tematyczne pozwala uznać je jako oryginalne, a jednocześnie ważne zarówno ze względu na aspekt teoretyczny, jak i praktyczny. Trzeba bowiem przyznać, że dotychczas nie opublikowano w naszym kraju pracy, która swym syntetycznym i bardzo przejrzystym zakresem, ciekawym ujęciem oraz przy użyciu naukowych metod badawczych podejmowałaby tematykę kulturowych czynników bezpieczeństwa w sposób tak wszechstronny – zarówno w podmiotowości narodowej, jak i międzynarodowej.
Termin, a zarówno tytuł książki – kulturowe czynniki bezpieczeństwa – choć obecny w literaturze przedmiotu, pozostaje wc-
Era zawirowań
Nakładem Warszawskiego Wydawnictwa Literackiego Muza S.A. ukazał się na polskim rynku przekład książki Alana Greenspana pt. „Era Zawirowań”, długoletniego (1987–2006) szefa Zarządu Rezerwy Federalnej, jednego z najbardziej wpływowych ludzi w USA . Z całą pewnością warto poznać biografię, dokonania zawodowe i punkt widzenia na współczesny świat człowieka, który miał realne szanse wpływania na jego losy. Książka oprócz warstwy biograficznej i opisującej bieg ostatnich historycznych wydarzeń największego światowego mocarstwa, prezentuje poglądy autora na globalną gospodarkę, tłumacząc najważniejsze elementy powstającego porządku. Nie ukrywając jego niekwestionowanych sukcesów autor dzieli się swymi obawami dotyczącymi sprawiedliwej dystrybucji owoców nowego -
M.F.S. Grundtvig – życie, myśl, dzieło
Nakładem wydawnictwa WAM w Krakowie ukazała się w 2008 r. książka poświęcona twórcy idei duńskich uniwersytetów ludowych, Mikołajowi Fryderykowi Sewerynowi Grundtvigowi, (1783–1872). Jej autorami są: nieżyjący już duński polityk i dyrektor uniwersytetu ludowego, Poul Dam oraz polski lekarz i pracownik naukowo-dydaktyczny z Krakowa, działacz społeczny ruchu ludowego i uniwersytetów ludowych, prof. Henryk Gaertner. Książka jest polską wersją anglojęzycznej książki, przetłumaczonej i wzbogaconej z myślą o polskim czytelniku. Jej wydanie na polskim rynku stało się możliwe dzięki przychylności duńskiego MSZ i zgody rodziny duńskiego autora.
Prof. Henryk Gaertner pisze we wstępie, że inspiracją do zainteresowania się postacią Grundtviga były tradycje ludowe jego rodziny utrzymu-
Spór o media – w historii i teorii
Od redakcji
Media publiczne znów znalazły się w centrum zainteresowania opinii społecznej. W emocjonalnej i kontrowersyjnej dyskusji wywołanej pracami nad nową ustawą medialną i wypowiedziami polityków, poza nielicznymi wyjątkami, brakuje głębszych refleksji i szerszego, społecznego kontekstu uwzględniającego historyczne, kulturowe i ekonomiczne tło sporu o społeczną rolę mediów. Z myślą o zaangażowanym politycznie czytelniku „Realiów” postanowiliśmy więc przedrukować fragmenty dwóch interesujących książek z dziedziny tematyki medialnej. Autorem pierwszej z nich, zatytułowanej: „Szkice z dziejów prasy światowej”, jest wybitny polski znawca historii mediów, wykładowca Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie w okresie międzywojennym –-
Przekaz medialny a rzeczywistość
„Utożsamianie przekazu medialnego z rzeczywistością nie jest ani rzadko spotykane, ani nierozsądne. Występuje powszechnie, łatwo jewywołać, nie zależy od wyszukanego sprzętu, nie znika pod wpływem refleksji. Zjawisko utożsamiania przekazu medialnego z rzeczywistością (media equation) odnosi się do każdego, przejawia się często i w dużej mierze konsekwentnie.”1 Badacze skupieni wokół projektu: „Społeczne reakcje na technologie komunikacyjne” dowiedli słuszności postawionej tezy mówiącej, iż interakcje ludzi z komputerami, telewizją oraz nowymi mediami są z zasady społeczne i naturalne tak jak reakcje mające miejsce w rzeczywistym życiu. Zachowania ludzkie, które obserwujemy podczas mikroprocesu społecznego, jakim jest interakcja twarzą w twarz są przenoszone na kontakty ludzi -
Wincenty Witos. Dzieła wybrane. Przemówienia
W rządzie - w opozycji - na ławie oskarżonych
12 grudnia ub. roku w Domu Literatury w Warszawie odbyła się promocja V tomu "Dzieł wybranych Wincentego Witosa" obejmującego wybór 149 przemówień największego przywódcy ruchu ludowego i wsi polskiej - Wincentego Witosa. Wydawcą wszystkich tomów - pierwszy ukazał się w 1988 r. - jest Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza. "Dzieła" zaopatrzone zostały w przypisy merytoryczne i obszerne indeksy osobowe, co wzbogaca nie tylko poznawcze, ale i naukowe walory tego unikatowego wydawnictwa. Wielki wkład wnieśli w jego przygotowanie nie żyjący już redaktor Eugeniusz Karczewski oraz prof. dr hab. Józef Ryszard Szaflik, który doprowadził całą edycję do szczęśliwego końca. Podczas promocji V tomu przypomniał on historię pracy badawczej nad polityczną spuścizn-
Sprawiedliwi i ich świat
W ostatnich dniach ubiegłego roku staraniem Instytutu Pamięci Narodowej ukazał się wyjątkowy w swoim rodzaju album zatytułowany "Sprawiedliwi i ich świat". Jego autorem jest Mateusz Szpytma, historyk Instytutu. Publikacja przedstawia tragiczną historię wielodzietnej rodziny Ulmów i ukrywanych przez nią Żydów z rodzin Szallów i Goldmanów. Wzbogaca ją wybór zdjęć Józefa Ulmy, które dzięki środkom Instytutu Studiów Strategicznych udało się zebrać wśród mieszkańców Markowej i okolicznych wsi. Album Sprawiedliwi i ich świat , jak pisze we wstępie prezes IPN Janusz Kurtyka - otwiera nową serię wydawniczą IPN poświęconą historii osób i instytucji pomagających Żydom podczas II wojny światowej. Przedmiotem zainteresowania autora jest jednak nie tyle bohaterska rodzina Ulmó
Taka wystawa mogła być 20 lat wcześniej
27 stycznia br. znalazłem się wśród licznego grona gości, zaproszonych na otwarcie wystawy pt. "Sprawiedliwi wśród narodów świata", zorganizowanej przez krakowski oddział IPN. Chciałbym przy tej okazji przypomnieć swoje starania nad przygotowaniem podobnej wystawy.
Był styczeń 1988 r. Pracowałem wtedy w Nowym Jorku nad książką o profesorze Georgetown University - Janie Karskim. Karski to jeden z kilku tysięcy Polaków, odznaczony medalem "Sprawiedliwego wśród narodów świata", przyznawanym za pomaganie ludności żydowskiej, zgodnie z dewizą "Kto ratuje jedno życie - ratuje cały świat".
- Dlaczego tak mało wiemy o "sprawiedliwych" - zapytał Profesor któregoś wieczoru w jego gościnnym domu w Bethesda pod Waszyngtonem i natychmiast rozmowa zeszła na projekt wystawy, poświęconej "Sprawiedliwym" oraz tym,
Rozwój zrównoważony - główne wyzwanie XXI wieku. O książce Józefa Zegara
Idea rozwoju zrównoważonego stała się przedmiotem dyskursu politycznego 35 lat temu, podczas konferencji Narodów Zjednoczonych "Człowiek i środowisko" w Sztokholmie (1972 r.), a od tzw. Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro (1992 r.) jest silnie akcentowana, a nierzadko nawet dominuje w globalnych debatach politycznych. Idea ta - w największym skrócie - sprowadza się do tego, aby działalność gospodarcza służąca zaspokajaniu potrzeb materialnych ludzi nie powodowała degradacji środowiska naturalnego oraz nie była sprzeczna z systemem wartości humanistycznych. Inaczej mówiąc chodzi o to, aby rozwój cywilizacyjny nie niszczył środowiskowych i społecznych podstaw rozwoju przyszłych pokoleń.
Zagadnienie rozwoju zrównoważonego zyskało globalne znaczenie dlatego, że od lat 80. XX wieku rozwój cywilizacyjny świata absorbuje ponad m-
Co po wyborach, czyli o narodzinach "postsolidarności"
Warto zapamiętać następujące odsetki i liczby: 41,51% - 209 mandatów poselskich dla PO; 32,11% - 166 mandatów dla PiS; LiD - 13,15% - 53 mandaty; PSL 8,91% - 31 mandatów. 60 mandatów senatorskich dla PO, 39 dla PiS i jeden dla Komitetu Wyborców Cimoszewicz dla Senatu.
Podsumowując: 8 milionów 138 tysięcy 648 osób zawierzyo Platformie Obywatelskiej i Polskiemu Stronnictwu Ludowemu. Pierwsza z tych partii w kampanii wyborczej obiecywała cud gospodarczy i odbudowę społecznego zaufania, druga - Normalność. Tylko pozornie mało kto zwracał uwagę w kampanii wyborczej na te emocjonalnie nacechowane słowa. W rzeczywistości w konfrontacji z nadużywaną retoryką walki z korupcją i z rozbudowanymi ciągle polami konfliktów przez obóz rządowy hasła te zdecydowały o wynikach kampanii. Z obu zresztą stron bazował-
Model organizacyjny partii politycznych. Tendencje zmian w Europie Zachodniej
Od kilkudziesięciu już lat ważnym wątkiem dyskusji nad partiami politycznymi są zmiany, jakie się w tym zakresie dokonują. Zmiany te są wieloaspektowe i dotyczą wielu sfer funkcjonowania partii, począwszy od ideowych, poprzez sposoby komunikacji ze środowiskami członków, sympatyków czy wyborców, a skończywszy na zmianach organizacyjnych. W praktyce politycznej trudno je czasami od siebie wyraźnie oddzielić, można to jednak zrobić dla celów analitycznych. W tym miejscu chciałabym sformułować kilka refleksji skoncentrowany na zmianach w sposobie funkcjonowania partii jako organizacji. Rozpocznę od przedstawienia pewnych tendencji zmian, których z oczywistych powodów jako pierwsze doświadczyły partie zachodnioeuropejskie, a które stały się podstawą do sformułowania przez badaczy pewnych koncepcji teoretycznych. Z tej per-
Kierunki ewolucji polskiego systemu wyborczego a interesy partii politycznych
Wybór określonego systemu wyborczego powinien zależeć od wielu przesłanek, m.in. natury historycznej, kulturowej, społecznej, geograficznej czy politycznej . Wyboru tego dokonuje suwerenna władza danego państwa, tzn. przedstawiciele partii politycznych zasiadający w legislaturze. Wybór ten w dużej mierze przesądza m.in. o formie ustroju państwa i relacji między organami władzy państwowej a obywatelami . Następstwem systemu wyborczego jest m.in. redukcja tzw. efektywnej liczby partii politycznych. Polega to na tym, iż liczba partii parlamentarnych jest zawsze niższa niż liczba partii uczestniczących w wyborach, a poza tym odsetek mandatów uzyskiwanych przez partie najsilniejsze jest zawsze wyższy niż odsetek zdobytych przez nie głosów. Inną konsekwencją polityczną systemu wyborczego, warunkowaną formułą wyborcz-
Edukacja polityczna - kultura polityczna
Im głębiej wchodzimy w funkcjonowanie systemu demokratycznego, w problemy formowania społeczeństwa obywatelskiego i realizacji w praktyce państwa prawnego, tym wyraźniej widać znaczenie i potrzebę rzetelnej edukacji politycznej możliwie najszerszych kręgów społecznych i wychowania obywatelskiego młodego pokolenia. Rozróżniam te dwa pojęcia, bowiem w edukacji chodzi o łączne nabywanie wiedzy politycznej z nabywaniem umiejętności uczestnictwa w życiu politycznym, dokonywania ocen i wyborów politycznych, kierowania się pewną określoną moralnością w działaniach politycznych, czyli posiadaniem pewnej określonej kultury politycznej. Wychowanie jest częścią tak rozumianej edukacji i jest celowym, ukierunkowanym kształtowaniem pewnego wzoru obywatelskiego, odpowiadającego tradycji, dobru i racji stanu danego państwa,
Pokolenia mijają a problemy są nadal aktualne
Recenzja książki "Nafta rządzi światem"
Nie ukrywam, że książka ta, przeczytana dzięki wyjątkowemu zbiegowi okoliczności u progu mojego dorosłego życia, była obecna w moich myślach przez wiele lat. Działo się to szczególnie wówczas, gdy świat elektryzowały informacje o perspektywie wyczerpywania się zasobów ropy naftowej (np. Traktat Rzymski), czy też wtedy, gdy wybuchały zbrojne konflikty na obszarach bogatych w ten surowiec (np. konflikt iracko-kuwejcki). Także współczesne problemy dostępu do surowców wręcz zmusiły mnie do sięgnięcia po tę książkę, dostępną w Bibliotece Narodowej, ale również w Bibliotece Publicznej w Warszawie, przy ul. Koszykowej.
Można mieć co najmniej wątpliwości, co w tej problematyce może wnieść noweg-
Polacy o obronności i bezpieczeństwie kraju
Jedną z zasadniczych wartości niepodległych państw są ich zdolności obronne. Konstytucje gwarantują obywatelom to dobro. Niepodległość ze swej istoty wymaga obrony a wcześniej wywalczenia czy tzw. wybicia się na nią. Polska jest w tym względzie bezprecedensowym przykładem.
Dziś obronność należy rozumieć wieloaspektowo... Oczywiście jest to zdolność do obrony przed wrogiem zewnętrznym - w czasie wojny przed jego siłami zbrojnymi, w czasie pokoju przed nadmiernymi, niekorzystnymi wpływami politycznymi, gospodarczymi i finansowymi a ostatnio przed często anonimowym wrogiem grożącym zamachami terrorystycznymi, które w dramatyczny sposób, np. w Wielkiej Brytanii stają się domeną rodzimych terrorystów.
Tak więc bronić się trzeba też przed wrogiem wewnętrznym. Stawia to przed służ