Polska – Brazylia. 90 lat stosunków dyplomatycznych

Wprowadzenie

W ciągu 90-lat stosunków dyplomatycznych z Brazylią pozostawała ona, zarówno pod względem politycznym, jak i gospodarczym, najważniejszym partnerem Polski w Ameryce Łacińskiej. Nawiązaliśmy je 20 maja 1920 roku na szczeblu poselstw. Pierwszym posłem nadzwyczajnym i ministrem pełnomocnym II Rzeczypospolitej był hrabia Ksawery Orłowski, który złożył listy uwierzytelniające Prezydentowi Brazylii Epitácio Lindolfo da Silva Pessoa w Pałacu Catete w Rio de Janeiro, zaś poseł Brazylii Rinaldo de Lima e Silva Naczelnikowi Państwa Polskiego Józefowi Piłsudskiemu. W swoim przemówieniu poseł brazylijski podkreślił m.in.: „Co do mnie Panie Naczelniku, jestem dumny, że zostałem wyznaczony na pierwszego przedstawiciela Brazylii przy narodzie, który wniósł tak wielki wkład w dzieło cywi-

Rola Niemiec w Europie środkowej

„Niemcy są najważniejszym krajem Unii Europejskiej, ale nie do takiej Unii zapisywała się reszta Europy – nie zapisywała się do Mitteleuropy, którą dobrze pamięta”. Tak zakończył swój artykuł Peter Zeihan, amerykański politolog i ekspert w znanej nam już firmie Stratfor, zajmującej się doradztwem w dziedzinie bezpieczeństwa. Uważa on, że dzięki euro Niemcy stały się najważniejszym krajem Unii Europejskiej i chcą strefę euro, a nawet całą UE przebudować na własną modłę. Dzięki wspólnej walucie Niemcy urosły w siłę, a słabsze gospodarki utraciły motywację do zwiększania swojej konkurencyjności. Po II wojnie światowej niemiecką politykę wojskową podporządkowano NATO, a ekonomiczną Europejskiej Wspólnocie Gospodarczej (obecni-

Dokąd zmierza Kirgistan?

Kirgistan, obok Tadżykistanu, najmniejsze i najbiedniejsze państwo Azji Centralnej, w ostatnich tygodniach ponownie znalazło się na czołówkach światowych gazet. Co ciekawe jednak powodem nie były wcale uroczystości związane z piątą rocznicą Rewolucji Tulipanów. Wręcz przeciwnie – w wyniku masowych protestów i zamieszek opozycja, po raz kolejny, przejęła całkowitą kontrolę nad najważniejszymi ośrodkami władzy, a także wojskiem i sądownictwem. W tle tego spektakularnego przewrotu i ponowionej rewolucji w Kirgistanie miała miejsce – zaledwie na kilka dni przed zamieszkami – wizyta amerykańskiego generała Davida Petraeusa, który rozmawiał z byłym już prezydentem i rządem, przede wszystkim, o działaniach na rzecz ustabilizowania sytuacji w Afganistanie. Biszkek stał się bowiem kolejnym soju-

Rosyjska wizja bezpieczeństwa międzynarodowego

2009 rok w głównej mierze definiowany był przez ekonomiczne aspekty zmian zachodzących na arenie międzynarodowej. Osłabienie pozycji Stanów Zjednoczonych, pogłębiający się kryzys tożsamościowy Europy, makroekonomiczna zapaść państw surowcowych (przede wszystkim Iranu, Rosji oraz Wenezueli) czy gospodarczy cud Chińskiej Republiki Ludowej – wszystkie te wydarzenia urosły do rangi głównych wektorów geopolitycznych ostatnich kilkunastu miesięcy. Niemniej jednak, kluczową konsekwencją światowego kryzysu ekonomicznego będzie zrodzenie się nowego obrazu stosunków międzynarodowych w sferze bezpieczeństwa, wojskowości i obronności. Już w drugiej połowie 2010 roku zostanie zaprezentowana nowa koncepcja strategiczna Paktu Północnoatlantyckiego, zaś Federacja Rosyjska – zupełnie nieprzypadkowo -

Stosunki Kazachsko - Polskie. Przegląd dokonań

Ważne miejsce w polityce zagranicznej Kazachstanu zajmuje współpraca z krajami Europy Wschodniej. Takie państwa jak Polska, Czechy, Słowacja, Węgry, Rumunia i Bułgaria, które wcześniej weszły na drogę reform, zdobyły duże doświadczenie w rozwiązywaniu problemów politycznych, gospodarczych i społecznych, pomyślnie przyłączyły się do społeczności międzynarodowej.

Republika Kazachstan jest uważana w Europie Wschodniej za jednego z liderów w byłym Związku Radzieckim, który przyciąga partnerów zagranicznych nie tylko ze względu na bogate zasoby naturalne, ale również swoim znaczącym postępem w budowaniu demokratycznego państwa prawa, przeprowadzeniem reform gospodarczych, również stabilną sytuacją polityczną. Zauważalnie wzrosło zainteresowanie Kazachstanem przedsi-

Przyszłość Polski i Europy Środkowej – znaczenie myśli ludowej

Można odnieść wrażenie, że nasze myślenie polityczne z trudem nadąża za realiami dnia dzisiejszego, a cóż tu dopiero mówić o przyszłości. A jednak o przyszłości mówić trzeba!

W Polsce bardzo często punktem odniesienia do rozważań o przyszłości jest postać Józefa Piłsudskiego (PPS) i jego idee federalistyczne oparte na jagiellońskich doświadczeniach Europy Środkowo-Wschodniej. Zastosowanie tych idei obecnie jest po prostu niemożliwe i niecelowe. Ani narody bałtyckie, ani Białorusini, ani Ukraińcy nigdy zresztą nie byli gotowi zaakceptować „jagiellońskiego” myślenia. Samemu Piłsudskiemu, z najróżniejszych oczywiście powodów, nie udawało się tej idei wcielić w życie (opór napotkał nawet wśród Polaków na Kresach, którzy -

Angola: zniszczone serce Afryki

Odwiecznym wyznacznikiem zmieniającego się ładu międzynarodowego były konflikty zbrojne, wywoływane z różnorodnych powodów. Jednym z nich, z czasem zyskującym szczególne znaczenie, stała się chęć posiadania we władaniu surowców naturalnych. Rozwój cywilizacyjny i coraz powszechniejszy dostęp do dotychczas nieosiągalnych, głównie z przyczyn technicznych, bogactw naturalnych, spowodowały intensyfikację zawirowań w stosunkach międzynarodowych, często kończących się brutalnymi wojnami.

W teorii stosunków międzynarodowych wypracowano dwie koncepcje wojen o surowce naturalne. Pierwszym typem są tak zwane „stare wojny” o podłożu geopolitycznym, które w zasadzie toczyły się między państwami, najczęściej potęgami światowymi, lub organizmami quasi-państwowymi, -

Polityka zagraniczna RFN po wyborach

Wybory parlamentarne 27 września 2009 roku z pewnością odpowiedziały na część pytań dotyczących przyszłości polityki wewnętrznej czy gospodarczej RFN. Globalny kryzys ekonomiczny odcisnął swoje piętno zwłaszcza w sposobie myślenia o tych dwóch aspektach życia politycznego. Wydawałoby się, że tym samym należy się spodziewać zmian także w niemieckiej polityce zagranicznej, jako że pokryzysowy obraz stosunków międzynarodowych wymusi z pewnością na wielu rządach pewne modyfikacje w ich dotychczasowej strategii międzynarodowej. Pomimo wstępnych przesłanek świadczących o możliwości zmian, m.in. rosnącego niezadowolenia społeczeństwa niemieckiego z obecności Bundeswehry w misji afgańskiej, nie należy się jednak spodziewać znaczącej metamorfozy niemieckich -

Millenium Litwy

Wywiad z ambasadorem Litwy w Polsce Egidijusem Meilūnasem

– Litwa w tym roku obchodzi swoje 1000-lecie. Poeta Thomas Venclowa wspomina, że pierwszy niekomunistyczny prezydent Litwy w trakcie swojego zaprzysiężenia przywołał słowa Giedymina. Podkreślił, że to niespotykane by współczesny polityk przypominał słowa władcy średniowiecznego.

– Nasz stosunek do historii jest szczególny, ponieważ przez 50 lat okupacji sowieckiej próbowano wymazać z naszej pamięci historię Litwy. Za moich szkolnych czasów najpierw uczyliśmy się historii Związku Radzieckiego i partii komunistycznej, a dopiero w ostatniej klasie, z cieniutkiej, 100 stronicowej książki poznawaliśmy historię Litwy. Obecnie jest ona obszernie opisywana, również wspólne dzieje mojej ojczyzny z Polską. Dlatego w okresie niepodległo-

Rosja a partnerstwo wschodnie: Geopolityczne zderzenie

Unia Europejska 7 maja z wielką pompą rozpoczęła swój nowy sztandarowy projekt, Partnerstwo Wschodnie, który ma na celu wciągnąć w orbitę zainteresowań UE sześć państw Europy Wschodniej i Kaukazu. Należy jednakże zaznaczyć, iż elity europejskie uważają Partnerstwo Wschodnie za projekt przede wszystkim gospodarczy i społeczny, skierowany raczej na rozwiązywanie wewnętrznych problemów państw Europy Wschodniej, niż na budowanie długofalowych politycznych sojuszy, które miałyby doprowadzić do akcesji któregokolwiek z krajów biorących udział w programie. Pomimo starań między innymi Polski, Szwecji czy Wielkiej Brytanii jeszcze długo Ukraina, słynny geopolityczny sworzeń Starego Kontynentu, pozostanie poza kręgiem państw kandydatów do członkostwa w zjednoczonej Europie. Tym samym-

„Chrześcijańska odpowiedzialność w obliczu kryzysów” – sprawozdanie z konferencji w Krakowie

W dn.11–12 września 2009 r. odbyła się w Krakowie-Modlnicy IX Międzynarodowa Konferencja z cyklu „Rola Kościoła katolickiego w procesie integracji europejskiej”. Te coroczne spotkania i debaty o Kościele i Europie – organizowane są z udziałem wybitnych osobistości Kościoła,polityków i ludzi mediów. Organizatorami tych konferencji są: Fundacja Konrada Adenauera im. Roberta Schumana w Luksemburgu, frakcja Europejskiej Partii Ludowej – Europejskich Demokratów {EPLED} w PE oraz Papieska Akademia Teologiczna im. Jana Pawła II w Krakowie. Patronat nad tymi konferencjami sprawuje Komisja Episkopatów Wspólnoty Europejskiej (COMECE); a ich dokumentacje opracowuje i wydaje Wydawnictwo „Wokół nas” z Gliwic. Dzięki temu Wydawnictwu uczestnicy tegorocznej konferencji otrzymali m.in. publikacje zawierającą zapis wystąpień -

Słowacja wczoraj, dziś, jutro

Włoski pisarz i eseista Elias Canetti stwierdził, że analizując historię i kulturę każdego narodu można w nich odnaleźć symbol masy danej grupy narodowej wyrażający w skróconej formie jej ducha i umożliwiającego identyfikację z nim poszczególnym członkom. Zdaniem Canettiego symbolem masy Niemców jest wojsko, Anglików – morze, Francuzów – rewolucja, a Ż ydów – wędrówka. Zdaniem polskiego badacza charakterów narodowych – Edmunda Lewandowskiego za symbol masy Polaków można uznać sejm i sejmik. Co jest natomiast symbolem narodowym Słowaków? Analizując historię słowackiego państwa należałoby uznać, że symbolem masy tego niewielkiego narodu jest cud. Bo jak inaczej nazwać to, że Słowacja jako niezależne państwo powstała dopiero pod koniec XX wiek-

Stosunki UE – Afryka: wyzwania, strategie, nadzieje

Postępujący spadek znaczenia Stanów Zjednoczonych na arenie międzynarodowej stał się jednym z powodów coraz dokładniejszego analizowania przyszłego obrazu biegunowości świata. Chiny, Indie, Unia Europejska, czy ostatnio Brazylia coraz częściej goszczą na geopolitycznej szachownicy. Kluczowym wyzwaniem dla całokształtu stosunków międzynarodowych będzie rywalizacja wschodzących oraz dawnych mocarstw o jeden z regionów na świecie. Michael Klare przewiduje, że będzie to region Zatoki Perskiej i obszar basenu Morza Kaspijskiego, co ma przede wszystkim związek ze znajdującymi się tam złożami ropy naftowej. Z kolei Zbigniew Brzeziński w swojej najnowszej książce „Druga szansa” określa potencjalny obszar starć i konfliktów mianem „globalnych Bałkanów”, rozciągających się o-

Z dziejów węgierskiej państwowości

Protoplaści Węgrów

Jacy są Węgrzy? Dlaczego mówią tak dziwnym językiem, którego składnia i gramatyka i leksyka wydają się nie mieć nic wspólnego z logiką? Dlaczego odsetek samobójców na Węgrzech jest tak wysoki? Dlaczego właściwie mówi się o nich jako o naszych bratankach? To pytania, które nasuwają się od razu, gdy mowa o Węgrach. Po głębszym namyśle i kilku pobieżnych lekturach pojawiają się dalsze. Dlaczego dwa plemiona ugrofińskie o strukturze nomadycznej (najpierw Hunowie, potem Madziarzy) zawędrowali do Europy Środkowej i osiedlili się w sąsiedztwie plemion słowiańskich? Jakie czynniki polityczne, gospodarcze, społeczne i kulturowe sprawiły, że nie utraciwszy swojej specyfiki potrafili się mimo wszystko zasymilować na tyle, że stali ważnym, wr-

Dlaczego "Partnerstwo Wschodnie" ?

„Karol Marks zauważył, że świadomość zwykle pozostaje w tyle za rzeczywistością. Innymi słowy – zrozumienie zmian społecznych i politycznych następuje później niż te same zmiany; nie poprzedza ich, a nawet im nie towarzyszy”. Zbigniew Brzeziński, „Druga Szansa”

I jak tu pisać o przyszłości, skoro są trudności w ocenie teraźniejszości. Partnerstwo Wschodnie to już kolejna (trzecia) koncepcja polskiej polityki zagranicznej po 1989 roku. Koncepcja, która stała się własnością całej Unii Europejskiej. Na temat Partnerstwa Wschodniego wypowiedziało się już w Polsce pochlebnie wiele kompetentnych osób. Jak zwraca w tej dyskusji uwagę Sławomir Dębski, przez kilka lat po 1989 r. można było pisać o polityce wschodniej bez używania cudzysłowu. Po upadk-

Grupa Wyszechradzka w strukturach europejskich

„Mamy szansę zmienić Europę Środkową będącą do tej pory fenomenem głównie geograficznym i duchowym w fenomen polityczny”. Vaclav Havel - (Podczas pierwszej oficjalnej wizyty w Warszawie 25 stycznia 1990 do Zgromadzenia Narodowego)

Rocznice mogą służyć czczeniu pamięci, honorowaniu zasłużonych, ale najlepiej gdy stanowią przyczynek do głębszej analizy przyczyn i skutków wydarzeń. Rok 1989 był bez wątpienia przełomowy. Panuje przekonanie, że Europa przeżyła trzy fale, które zmieniły jej oblicze. Najważniejszym jest to, że po faszyzmie i socjalizmie nadeszła fala wolności. Poniższy tekst stawia sobie za cel zwrócenie uwagi na kilka wybranych aspektów współpracy regionu Europy Środkowej w dwudziestą rocznicę przemian systemowych, których owocem jest dzisiejsza obec-

Jaka przysłość Polski i Europy Środkowej?

Snucie rozważań o przyszłości jest zawsze ryzykowne. Szczególnie wówczas, gdy ujawnia się własne zamiary. Rozważania takie są jednak nieodzowne, bo z kolei bez planu i busoli wiatry historii zapędzić mogą naszą środkowoeuropejską łódź, w której wszyscy jesteśmy, w niepożądanym kierunku, do obcego brzegu.

I oto dowiedzieliśmy się jaka będzie polityka Stanów Zjednoczonych wobec Polski i Europy Środkowej przez następne 20–30 lat. Wyjaśnia to George Friedman w wywiadzie udzielonym Piotrowi Zychowiczowi, zamieszczonym w Rzeczpospolitej z 22 listopada 2008 roku, pt. „Nowe mocarstwo na Wisłą”. Interesy Polski i USA się pokrywają. Tych czytelników gazet, którzy na bieżąco i pilnie śledzą losy tarczy antyrakietowej w Europie Środkowej Friedman wyprowadza z błędu; -

Polityka zagraniczna Fracji u progu nowego wieku

Stosunki francusko-niemieckie

Dla polityki zagranicznej V Republiki, bilateralne stosunki Francji i Niemiec odgrywają istotne znaczenie. Według dyplomatycznego powiedzenia, iż przyjaciół należy szukać blisko, a wrogów daleko, Niemcy stały się głównym partnerem współpracy Francji. Oba państwa odgrywają kluczowe znaczenie dla tworzenia polityki zagranicznej struktur Wspólnoty Europejskiej. Oba kraje są filarem Unii Europejskiej, motorem napędzającym proces integracji Europy. Do 1995 roku jednak dynamika maszyny francusko-niemieckiej, spajającej państwa na starym kontynencie była bardzo słaba. Było to spowodowane pewnymi obawami francuskich polityków przed zbyt szybkim rozwojem Niemiec. Jednak objęcie przez J. Chiraca stanowiska prezydenta Republiki francuskiej wiele zmieniło. Dialog z Kanclerzem Helmutem Kohlem został ożywiony. Cz-

Misje ONZ w Afganistanie (1988-2008)

Historia Afganistanu (puszto: De Afcanestan Eslmai Daulat, dari: Daulate Eslaminge Afcanestan) w ostatnich pięćdziesięciu latach – podobnie jak i w okresie poprzednich stu pięćdziesięciu lat – była okresem ciągłych walk i konfliktów. Ten wyżynny i górzysty kraj położony w północno-wschodniej części Wyżyny Irańskiej i na przedgórzu Hindukuszu jest jednym z biedniejszych państw świata. Społeczność międzynarodowa podejmowała już w kilku przypadkach działania interwencyjne polegające na wysłaniu międzynarodowych misji w celu udzielenia pomocy i współdziałania w rozwiązywaniu najbardziej zaostrzonych sytuacji.

Niniejsze opracowanie jest pierwszą w Polsce próbą syntetycznego opracowania działalności misji Narodów Zjednoczonych w jednym państwie na przestrzeni dw-

Czechy – kraj w środku Europy

Z dziejów czeskiej państwowości

Pierwsze państwo na tych ziemiach – Rzesza Wielkomorawska pojawiło się około 830 roku. Na gruzach państwa morawskiego powstały Czechy, które najwcześniej z wszystkich państw Europy Środkowej przyjęły chrzest w obrządku łacińskim. Czechy, w krótkim okresie – za sprawą misji Cyryla i Metodego – stały się również prekursorem chrystianizacji na ziemiach Europy Środkowej. Chrzest w tym obrządku przyjął też prawdopodobnie książę Wiślan. Cesarstwo bizantyjskie przegrało jednak ekspansję religijną z cieszącym się coraz większymi wpływami cesarstwem zachodnim, mimo iż cesarz Bizancjum wysłał Cyryla i Metodego z misją na ziemie słowiańskie.

Powstałe z około dziesięciu plemion (Czechów, Duleb-

Afryka a potęgi gospodarcze

Futurologia afrykańska przewiduje, że wiek XXI będzie wiekiem intensywnego zawłaszczania zasobów naturalnych, również afrykańskich przez mocarstwa gospodarcze świata. Do tego twierdzenia możemy również dodać, iż wiek ten przesądzi o przesunięciu gospodarki światowej na Południe. Istotnie, znajdujemy się w okresie wielkich przemian: kryzys wywołany przez zawirowania w amerykańskim systemie finansowym zmusza kraje Północy do zaakceptowania wspierania ich instytucji finansowych niezależnymi funduszami supermocarstw z Południa oraz pomocy ze strony mocarstw zasobnych w ropę naftową.

Południe świata wkroczyło na obszar zainteresowań współczesnych mocarstw gospodarczych nie tylko w dziedzinie produkcji i usług, choć suma PKB krajów Południa jest większa, ujmując pojedynczo, od PKB Unii Europejskiej-

Polska polityka zagraniczna wobec Federacji Rosyjskiej

W chwili gdy upadł model dwublokowości świata po rozpadzie Związku Radzieckiego, Polska znalazła się w nowej sytuacji politycznej. Przestał istnieć Układ Warszawski, swą moc straciły dotychczasowe pakty i porozumienia. Wzajemne oczekiwania, zwrócone ku przełamaniu zimnowojennych podziałów przyniosły w kolejnych latach historyczną zmianę, kształtującą na nowo polityczną mapę Europy. Podstawą tego procesu nie były jednak rozwiązania narzucone komukolwiek przemocą, lecz suwerenny wybór społeczeństwa wynikający z odrzucenia komunizmu.

Polska poszukiwała i nadal to czyni, w sojuszu z europejskimi parterami, a także ze Stanami Zjednoczonymi. Szybko postępujące odwrócenie się plecami do naszego największego wschodniego sąsiada od początku lat 90-tych zaowocowało pogorszeniem się stosu-

Trudna lekcja Kosowa i Gruzji

Przykład Kosowa, jego oderwanie od Serbii i powstanie państwa Kosowarów, a właściwie drugiego państwa Albańczyków, świadczy o tym, że ekspansja demograficzna może w rezultacie doprowadzić do oderwania się sporego terytorium od terytorium macierzystego, w tym przypadku od Serbii. Społeczność międzynarodowa, przy protestach Rosji, przyznała niepodległość temu nowemu państwu w Europie Środkowej. Zasada integralności terytorialnej przestała tu obowiązywać na rzecz zasady prawa do samostanowienia. Być może paradoksalnie sytuację tę oceniać będą kiedyś pozytywnie sami Serbowie, bo dalsze przebywanie z ludnością albańską – przy jej wysokim przyroście naturalnym w jednym państwie grozić mogło w przyszłości zmajoryzowaniem Serbów przez Albańczyków w ca-

Chłód od Wschodu

Przez blisko dwadzieścia ostatnich lat państwo rosyjskie starało się udowadniać światu, że Związek Radziecki był źródłem ucisku wielu narodów, w tym także narodu rosyjskiego, który ze swojej natury szanuje i ceni takie wartości jak demokracja, działanie na rzecz wspólnoty międzynarodowej, oraz zasady pokojowego współistnienia. Istotnie w okresie prezydentury Borysa Jelcyna Rosja nie tylko mówiła o zmianach, ale także robiła znaczące gesty mające uwiarygodnić deklaracje nowych władz. Trudno było niedowierzać intencjom Borysa Jelcyna i ówczesnej władzy rosyjskiej przekazującej w latach 1992 i 1993 stronie polskiej dokumenty w sprawie zbrodni katyńskiej. To Borys Jelcyn wyprowadził wojska rosyjskie z Polski i Niemiec.

Te i inne realne dokonania ówczesnych władców Kremla świadczyły o ch-

Dokąd zmierza Ameryka?

Za dwa – trzy miesiące media na całym świecie dokonywać będą szczegółowych ocen dokonań dwóch kadencji prezydentury Georga W. Busha w Stanach Zjednoczonych oraz pozycji Ameryki w świecie. Niektóre robią to już od jakiegoś czasu, wychodząc z założenia, że ostatni rok prezydentury głównego lokatora Białego Domu, w sytuacji, gdy w praktyce zamknięta jest już lista kandydatów do sukcesji po nim, to czas, w którym urzędujący prezydent bardziej administruje niż rządzi i podejmuje decyzje. Ostatnie sprawy jakimi zajął się prezydent Bush to szczyt G-8 w Japonii, sprawa tarczy antyrakietowej w Polsce oraz wojna na Kaukazie. Sprawa tarczy antyrakietowej, konkretna i wymierna w sensie podjęcia decyzji, byłaby jednocześnie jednym z mocniejszych akcentów prezydentury Busha, trwale wpisującym się w re-

Sukcesy i porażki Grupy Wyszehradzkiej

Rok 1335 - pierwsze spotkanie w Wyszehradzie

Pierwsze spotkanie w Wyszehradzie (Wiszegradzie) miało miejsce już w XIV wieku. Był to okres uznawany dziś za początek „złotego wieku” państw środkowoeuropejskich. W węgierskim Wiszegradzie spotkali się trzej królowie – Polski, Czech i Węgier (od X aż do początków XX wieku Słowacja jako tzw. Górne Węgry była częścią państwa węgierskiego). Zdaniem historyka Jerzego Kłoczowskiego spotkanie to stało się punktem wyjścia dla świadomie prowadzonej, także przez kolejnych władców, polityki zachowania pokoju między tymi państwami jako warunku ich rozwoju i stabilizacji w regionie (1998: 95–96; 2000: 112–113). Warto wspomnieć, że w dziesięcioleciach poprzedzających to pierwsze wyszehradzkie spotkanie środkowoeuropejskie p-

V Forum Państw Grupy Wyszechradzkiej na Mazowszu

W dniach 25–26 czerwca br. na Mazowszu odbyło się Forum Regionów Państw Grupy Wyszehradzkiej. Tematem tegorocznego Forum była „Ochrona środowiska i odnawialne źródła energii”. Samorząd Województwa Mazowieckiego reprezentował Marszałek Województwa Mazowieckiego Adam Struzik. W tegorocznym Forum, podobnie jak w latach poprzednich, wzięli udział Marszałkowie Województw (Polska), Przewodniczący Samorządowych Województw (Słowacja), Hetmani Województw (Czechy), Przewodniczący Zgromadzeń Ogólnych Komitatów (Węgry) z regionów Państw Grupy Wyszehradzkiej, przedstawiciele Ambasad Czech, Słowacji i Węgier w Polsce oraz Ambasad RP w Czechach, na Słowacji i Węgrzech, przedstawiciel Funduszu Wyszehradzkiego oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Podczas spotkania zwrócono uwagę na znaczenie racjonalnego-

Czy Chiny mogą fascynować ?

Rozmowa z dr Zdzisławem Góralczykiem, byłym Ambasadorem Polski w Chinach

„Chińczycy pokazują, że trzeba się brać do roboty, nie tylko tańczyć, grać na saksofonie i czekać na pomoc innych. Na to ktoś może powiedzieć: no dobrze, ale czasem klimat uniemożliwia podjęcie pracy. Ale w Azji jest niesprzyjający klimat. Byłem w Singapurze, który jest nowocześniejszy od Ameryki; tam można tylko pół godziny na powietrzu wytrzymać bez klimatyzacji. I powinna się ludzkość nad tym zastanowić, a nie rozpaczać ciągle. Trzeba pracować.”

Tadeusz Konwicki

Pobierz cały artykuł w formacie PDF

Polska-Ukraina. Historia i współczesność

Motto: „Nie powinno się mylić przewagi ze wszechmocą.” Zbigniew Brzeziński, „Zaszczepianie zaufania”.

W historii sąsiedztwa Polski i U krainy najsilniej zaznaczyła się idea federalizmu rozumianej co najmniej dwojako: Ukraina jako państwo federalne oraz Ukraina wchodząca w skład większej federacji. Należy przy tym zaznaczyć, że obecna Ukraina jest państwem unitarnym.

Idee federalistyczne do I wojny światowej

Pewne doświadczenia federalizmu na obszarze dzisiejszej Ukrainy znaleźć już można w starożytności i w epoce średniowiecza. W luźnej strukturze greckiej konfederacji uczestniczyły greckie wspólnoty miejskie położone nad brzegami Morza Czarnego. Niektórzy ukraińscy uczeni twierdzą obecnie, że Ruś-Ukraina była swego rodzaju ogniwem w duchowej konfederacji bizantyjskiej.

Quo Vadis Africa ?

Z okazji Dni Afryki 26.05.br. w Warszawie odbyła się I konferencja pt. „Afryka w nowym modelu geopolitycznym świata”, na której licznie zebrani przedstawiciele placówek dyplomatycznych z większości krajów afrykańskich debatowali na temat działań sprzyjających rozwojowi i przyszłości tego kontynentu. Afryka to trzeci co do wielkości kontynent, trzy razy większy od Europy, zamieszkały przez 920 mln ludzi (14% populacji świata). Znajdują się tu wszystkie złoża surowców z tablicy Mendelejewa jak: miedź, uran, kobalt, złoto, diamenty, boksyt, ropa naftowa itp. Afryka to także jednak najbiedniejszy kontynent, gdzie toczą się wojny lokalne, występują przypadki ludobójstwa, panuje głód, brak jest wody, szerzą się choroby: AIDS i malaria, nazywane plagami ludzkości. Aby te problemy rozwiązać nal-

Refleksje nad kulturą polityczną Rosji

W połowie lat 90-tych XX wieku, gdy już nie byliśmy w Układzie Warszawskim a jeszcze nie byliśmy w NATO , ale nadal prawie cały nasz potencjał wojskowy opierał się na technologiach sowieckich, miałem okazję przez kilkanaście miesięcy przewodniczyć zespołowi, który negocjował umowę wojskową z Rosją. Początkowo miała to być umowa o współpracy wojskowo-technicznej, na czym bardziej zależało Rosji, gdyż taki charakter umowy bardziej wiązał strony, nas jakby odsuwając od NATO , nam zaś zależ ło na zapewnieniu systemowych dostaw części do sprzętu wojskowego, pochodzącego z dawnego ZSRR i jego utrzymaniu (remonty). Negocjacje, które przejąłem jeszcze po poprzednich ekipach rządowych, wyglądały na typowe negocjacje pozycyjne: strony od prawie dwóch lat tkwi-

Wybrane aspekty stosunków polsko-amerykańskich

Wraz z zakończeniem zimnej wojny, upadkiem muru berlińskiego, rozpadem Związku Radzieckiego oraz rodzeniem się demokracji w krajach Europy Środkowo-Wschodniej następowała aktywizacja polityki zagranicznej Polski w relacjach ze Stanami Zjednoczonymi. Wraz z innymi państwami regionu, USA widziane były jako mocarstwo w pełni demokratyczne i silne, mogące pomóc w zapewnieniu nowego modelu bezpieczeństwa w Europie, przyczyniając się do zrzucenia jarzma przeszło czterech dekad komunistycznych rządów. Stopniowo po roku 1989 rola Waszyngtonu w koncepcji polityki zagranicznej naszego kraju nabierała nowego wymiaru, przekształcając się w stosunkowo szybkim czasie w miano strategicznego partnerstwa. Stany Zjednoczone stały się dla Polski na początku lat dziewięćdziesiątych wzorcem demokratycznych rządów. Polska poszukując najlepszej d-

Stara i nowa Europa. Kształtowanie się tożsamości europejskiej

1. Wstęp

Nie sposób ustalić jednej, wyraźnie określonej daty narodzin Europy jako wspólnoty geokulturowej. Zdaniem Dawsona i innych autorów Europa "tworzyła się" niemalże przez całe pierwsze tysiąclecie ery chrześcijańskiej (Dawson, 1945; Dopsch, 1938: 253-276). Natomiast polski historyk Oskar Halecki pisze o stuletnim okresie przejściowym (650-750 r. n.e.) od epoki, którą nazywa śródziemnomorską (z centrum w Grecji i Rzymie) do epoki, którą określa jako europejską (jej początków upatruje się w podboju Galii przez Cezara i późniejszym rozwoju potęgi Franków zwieńczonej koronacją Karola Wielkiego). W okresie przejściowym miała miejsce ekspansja Arabów w basenie Morza Śródziemnego. Centrum zachodniej kultury chrześcijańskiej zostało oddzielone od wpływów Wschodu i p-

Od Konstytucji Europejskiej do Traktatu Lizbońskiego

I. Geneza i projekt Traktatu Ustanawiającego Konstytucję dla Europy

Podstawę działania Unii Europejskiej stanowią liczne akty prawne, prawdziwym fundamentem są jednak cztery traktaty. Należą do nich:

- Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali (EWWiS) w 1951 r. Traktat o EWWiS został podpisany na czas określony i wygasł w 2002 r.

- Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) został podpisany 25.03.1957 r. w Rzymie i wszedł w życie 1 stycznia 1958 r. Często nazywany jest traktatem "rzymskim".

- Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom) podpisany w Rzymie w 1957 r., przy okazji ustanowienia EWG.

- Traktat z Maastricht o Unii Europejskiej podpisany 7 lutego 1992 r. wszedł w życie 1 listopada 1993 r.

Pierwsze trzy traktaty okre-

Białoruś - Polska, refleksje po exposé premiera Donalda Tuska

I. Demokracja i tożsamość

W swoim exposé wygłoszonym w Sejmie w piątek 23 listopada 2007 roku premier Donald Tusk poświęcił nieco uwagi Białorusi i stosunkom z naszymi pozostałymi wschodnimi sąsiadami: "Polska ma uzasadnioną ambicję współkształtować wymiar wschodni Unii Europejskiej. Wychodzimy z założenia, że poszerzenie obszarów bezpieczeństwa, współpracy i demokracji w tym właśnie kierunku będzie miało zasadniczy, pozytywny wpływ na naszą przyszłość i na los całej Europy". "Specjalną uwagę poświęcimy naszym relacjom z Ukrainą i Rosją oraz sytuacji na Białorusi". To ostatnie stwierdzenie wydaje się dość nieprecyzyjne, bo nie ma w nim mowy o relacjach polsko-białoruskich, mimo że posiadamy stosunki dyplomatyczne z tym państwem. I dalej: "Zadan-

Współpraca gospodarcza Polski z Białorusią

Białoruś jest ważnym partnerem współpracy gospodarczej Polski na Wschodzie, pomostem między Polską a Rosją i szerzej między Unią Europejską a ważnymi krajami Wspólnoty Niepodległych Państw. Ostatnie ochłodzenie w polsko-białoruskich stosunkach politycznych nie wpływa jak dotychczas na spadek poziomu współpracy, jednak tworzy takie niebezpieczeństwo na przyszłość. Już dzisiaj widać spadek liczby uczestników na wystawach dofinansowywanych przez Ministerstwo Gospodarki i innych przedsięwzięciach promocyjnych organizowanych na Białorusi. Stosunki Polski z Białorusią są utrudnione również z powodu stanu jej gospodarki i państwowego systemu zarządzania. Co prawda oficjalnie podawane przez Ministerstwo Statystyki i Analizy RB wskaźniki rozwoju Białorusi są dobre, to jednak za tymi średnimi -

Cywilizacja zachodnia: wielkość i objawy kryzysu

Cywilizacja zachodnia i jej wartości

W sytuacji, gdy rola czynników kulturowych i ich wpływ na bezpieczeństwo narodowe państw i bezpieczeństwo międzynarodowe stają się przedmiotem analiz naukowych, coraz częściej też badania te odnoszą się do cywilizacji Zachodu i jej relacji z resztą świata. Przedmiotem analiz są także zmiany, jakie zachodzą w obrębie cywilizacji zachodniej, zwanej także euroatlantycką. Rzecz przy tym charakterystyczna, że coraz intensywniej bada się zmiany zachodzące w łonie tej cywilizacji, a zwłaszcza symptomy kryzysu, niż czynniki i okoliczności, które zdecydowały o tak potężnym, bezprecedensowym jej rozkwicie, jaki nastąpił w XIX wieku.

Zachód, jako pojęcie, zaczął się kształtować około połowy XIX wieku, wraz ze świ-

Obywatelska Konstytucja Europy

Jesteśmy ostatnim pokoleniem, które może dać świadectwo. Należy więc postawić pomnik-znak pamięci - uznali byli więźniowie obozu KL Auschwitz-Birkenau. Przewodniczącym rady Fundacji Pomnik Hospicjum Miastu Oświęcim został przed laty były więzień obozu, aktor August Kowalczyk. Z inicjatywy Fundacji oraz Oświęcimskiego Towarzystwa Oświatowego i Dr Rath Health Foundation w listopadzie odbyło się seminarium, gdzie zaprezentowano wybudowany pomnik-hospicjum. Użyteczny symbol pamięci. Zgromadzeni w Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświecimiu byli więźniowie obozu, świadkowie tragicznej historii, dbając o dziedzictwo Europy, która "powinna być budowana w oparciu o pamięć przeszłości, jako fundamentalna zasada Europy dla ludzi, przez ludzi" stworzyli Obywatelską Konstytucję Europy. Pamięć buduje t-

Jakie działania powinna podjąć Unia Europejska? Europejski Uniwersytet Letni

Podczas konferencji Europejskiego Uniwersytetu Letniego - Sieć Idei Europejskich - Świat w 2025 r. zorganizowanej przez Grupę Europejskiej Partii Ludowej, która miała miejsce w Warszawie we wrześniu 2007 zastanawiano się nad działaniami, jakie ma podjąć Unia Europejska w obliczu wyzwań XXI wieku. Poniżej zamieszczamy wybór materiałów z konferencji dotyczący sektorów: gospodarki cyfrowej oraz energii i środowiska. Przedtem wprowadzenie szefa sieci Idei Europejskich Jamesa Elles'a oraz analiza wyzwań dla Europy przeprowadzona przez Instytut Unii Europejskiej Studiów nad Bezpieczeństwem pod kątem wymiarów: politycznego i gospodarczego.

Wprowadzenie

Można powstrzymać inwazję armii, ale nigdy ideę, dla której nadszedł właśnie czas.

Wmiarę, jak zbliżamy się do drugiego dziesięciol-

Znaczenie chrześcijaństwa dla dzisiejszej Europy

Być może wolno też w ogóle zapytać, czym byłaby Europa bez chrześcijaństwa?! Obecna dyskusja tocząca się w Unii Europejskiej koncentruje się na kwestii, czy dla UE potrzebujemy Konstytucji czy też wystarczy Traktat konstytucyjny. Do tej pory 18 spośród 27 państw UE przyjęło projekt takiego Traktatu; Francja i Holandia odrzuciły go w referendach. Dlaczego tak się stało? Jako pierwszy powód należy wymienić fakt, iż projekt był zbyt obszerny. W rozdziale trzecim zebrano cały dorobek prawny Europy z okresu ostatnich 50 lat istnienia Unii (tego rozdziału z pewnością nie przeczytali ani Francuzi, ani Holendrzy). Poza tym nie zabrakło też tych, którzy jako główną przyczynę braku akceptacji dla projektu Traktatu wymieniali fakt, iż wartości Unii Europejskiej, wywodzące się ze źródeł

Czynnik religijny a przyszłość Europy

Dziękuję za zaproszenie mnie, żebym zainaugurował tę sesję naukową poświęconą tematowi szczególnie interesującemu nie tylko dla tych, którzy odgrywają ważną rolę w życiu kościelnym i politycznym, ale ostatecznie dla każdego wierzącego i dla wszystkich mieszkańców Europy. Pozdrawiam serdecznie Ks. Kardynała Stanisława Dziwisza, Arcybiskupa Krakowskiego, Przewodniczącego Parlamentu Europejskiego, Pana Hansa Gerta PÜtteringa, Ks. Biskupa Tadeusza Pieronka, szacowne instytucje oraz osobistości kościelne i cywilne, które przyczyniły się do zorganizowania tej siódmej Konferencji Międzynarodowej. Temat - "Czynnik religijny a przyszłość Europy" - daje wam, uczestnikom przybyłym z różnych krajów, sposobność wspólnej refleksji o integracji europejskiej i o wkładzie w ni-

O roli chrześcijaństwa w Europie - konferencja krakowska

W dniach 14-15 września w Krakowie miała miejsce międzynarodowa konferencja zatytułowana: "Od Traktatów Rzymskich do Traktatu Konstytucyjnego (Reformującego)". Organizatorami konferencji byli: Akademia Teologiczna Papieska w Krakowie, Fundacja Konrada Adenauera w Polsce i Fundacja im. Roberta Schumana w Luksemburgu przy współpracy frakcji EPL-ED Parlamentu Europejskiego, wydawnictwa "Wokół Nas"z Gliwic oraz Ośrodka Doradztwa Strategicznego AXIS, Katowice.

Konferencja została zorganizowana w ramach cyklu "Rola Kościoła katolickiego w procesie integracji europejskiej". Ostatnia w 2006 roku odbyła się pod tytułem: "Cywilizacyjne zmagania Europy". /Aktualne informacje internetowe dot. w/w cyktu konferencji zamieszczono na stronie www.kościół-europa.org.pl./

Do udziału w VII konferencji zaproszono m.in.: Prezydenta RP prof. Lecha Kaczyńskiego, Przewodniczącego Parlamentu Eur-

Europejski uniwersytet letni

W dniach 20-23 września odbyła się w Warszawie konferencja "Sieć Idei Europejskich" w ramach Europejskiego Uniwersytetu Letniego zorganizowana z inicjatywy Frakcji Ludowej Parlamentu Europejskiego EPP-ED, do której należą PSL i PO. Po raz pierwszy debata toczyła się w kraju nowoczłonkowskim UE, w ubiegłym roku Lyon gościł uczestników konferencji. Uczestnicy, między innymi - ze strony polskiej Prezes PSL Waldemar Pawlak, przewodniczący PO Donald Tusk oraz członkowie Parlamentu Europejskiego, szef Grupy Europejskiej Partii Ludowej i Europejskich Demokratów Joseph Daul, przewodniczący Komisji Europejskiej - Jose Barroso oraz przedstawiciele światowych organizacji ekonomicznych zastanawiali się nad kształtem społecznym, gospodarczym Unii Europejskiej w 2025 r. Wyodrębniono kluczowe sektory zagadnień związanych z polityką europejską: globalizacja a gos-