Internet – szanse i zagrożenia dla człowieka

20 lat temu, ludzie nawet nie marzyli o zakupach przez Internet, wideokonferencjach itp. Internet wciąż stawia wyzwania i generuje problemy, które wymagają analizy i interpretacji etycznej, socjologicznej, pedagogicznej, prawnej, a także politologicznej. Dotychczas żadna inna korporacja na świecie nigdy nie przyciągnęła do siebie tylu klientów co portale społecznościowe, których liczba członków szacowana jest od kilku do kilkuset milionów użytkowników. W dodatku możliwość dyskusji i wymiany informacji, odbywającej się z prędkością światła, są niemal nieograniczone. Czaty tematyczne o tym, co jest dobre, modne, właściwe, albo godne uwagi, kumulują się w jednym procesie, który zasługuje na miano drugiej (po 1986 roku) rewolucji kulturowej.

Jednak obecność w cyberprzestrzeni jest troch-

O świecie kryzysów, malejącego bezpieczeństwa i nowych możliwości rozwoju

Chińskie przysłowie „obyś żył w ciekawych czasach” może stanowić motto I dekady XXI wieku. Wiele z wydarzeń tej dekady miało bezpośredni związek z bezpieczeństwem rozumianym w bardzo różnym i szerokim kontekście. Oczywiście bezpieczeństwo narodowe, odnoszone do sfery polityczno-militarnej, mające na względzie najważniejszy chyba cel jakim jest zapewnienie – w razie najgorszego – przeżycia narodu oraz zachowania suwerenności i niezależności wciąż pozostaje kategorią nadrzędną. Jednak świat XXI wieku, świat globalizacji i takich samych globalnych wyzwań jest na tyle skomplikowany, a nowych zjawisk i problemów tak wiele, że dziś bezpieczeństwo musimy traktować bardzo szeroko.

Według przyjętej w listopadzie 2010 r. nowej Koncepcji Strategicznej Sojuszu Półn-

Uzależniające finanse (refleksje socjologa)

W „Realiach i co dalej..” nr 6 (15) 2009, redakcja zamieściła mój artykuł p.t., „Polacy wobec uzależnień”. Mowa w nim była o uzależnieniach od alkoholu, nikotyny, narkotyków, leków, hazardu. Ponadto od sexu, nałogu jedzenia (zwłaszcza w fast foodach), jedzenia słodyczy, od telewizji, internetu (szczególnie gier komputerowych on line). Tym razem chciałbym zainteresować czytelników uzależnieniami finansowymi oraz socjotechnikami, które nas w nie wpędzają.

Pamiętać trzeba, że „znajomość słabości, uzależnień, nałogów, fobii, niespełnionych pragnień, marzeń, wiedza o sytuacji materialnej (np. o długach) poddawanej manipulacji jednostki, jest istotnym elementem formułowania tzw. procedury socjotechnicznej. To zasadnicze dane potrzebne do wyboru wabika, (...) uzale-

Priorytety polskiej Prezydencji

Rozmowa z dr Janem Borkowskim, sekretarzem stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych

– Sześć miesięcy to niedługi okres. Czy w czasie naszej Prezydencji rzeczywiście można wpłynąć na kształt UE , skutecznie promować nasze priorytety? Dynamika zdarzeń na świecie narzuca nowe tematy – kryzys, procesy demokratyzacji w Afryce Północnej.

– Prezydencja Polski przypada w drugiej połowie roku. Ze względu na okres wakacyjny kraje, które obejmują Prezydencję od lipca dysponują krótszym czasem działania. Prezydencja przypada raz na kilkanaście lat, tym bardziej zatem chciałoby się ją efektywnie wykorzystać, aby podjęte działania procentowały w kolejnych latach. Zgodnie z formułą rotacyjną kolejne kraje w czasie sprawowania swojej Prezydencji myślą za całą Unię Eu-

Ziemia, nasza ziemia

Wiele znaczeń ma ziemia. Ziemia uprawna (a właściwie gleba), która żywi. Grunt pod zabudowę dający możliwość osadnictwa. Ziemia upiększona krajobrazem, lasami, wszelkimi wodami. Zabudowana np. architekturą drewnianą, buduje do niej przywiązanie. Jest składnikiem tożsamości lokalnej, regionalnej, narodowej.

Jej się broni – chłopi, którzy „Żywią i Bronią” wiedzieli o tym bardzo dobrze. Patriotyzm lokalny to m.in. dawny i współczesny wymiar przywiązania i miłości do ziemi, do Ojcowizny. Personifikację ziemi znajdziemy już u Ezopa (VI w. p.n.e) w jego „Ogrodniku” – „Ziemia dla jednych jest matką, a dla drugich macochą”. Twórcy państwa polskiego z własnością ziemi związali odpowiedzialność za jego obronę.

Ziemia to też -

30 rocznica porozumień rzeszowsko-ustrzyckich a współczesne problemy rolników

W lutym bieżącego roku minęła 30 rocznica strajku rolników z Rzeszowa i Ustrzyk Dolnych, zakończonego podpisaniem 18 lutego 1981r. w Rzeszowie i 20 lutego w Ustrzykach Dolnych porozumienia pomiędzy Komisją Rządową a Komitetami Strajkowymi i działającym w imieniu Ogólnopolskiego Komitetu Założycielskiego Związkiem Zawodowym Rolników Indywidualnych przy udziale NSZZ „Solidarność” z Rzeszowa i z terenu Bieszczad oraz przy udziale przedstawicieli Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ „Solidarność”.

Warto więc przy okazji tej rocznicy przypomnieć najważniejsze ustalenia tamtych porozumień. Najwięcej dotyczyło gospodarki ziemią, w tym m.in.: „uznanie chłopskiego rolnictwa za trwały i równoprawny element naszej gospodarki narodowej”. Było również wiele postulatów charakt-

Kultura w sondażach. Przegląd retrospektywny

Jednym z pierwszych po II wojnie światowej badań sondażowych dotyczących kultury było badanie pt. „Potrzeby społeczno – kulturalne wsi” przeprowadzone przez Ośrodek Badania Opinii Publicznej przy „Polskim Radio” (Warszawa 1959 r.). Przeprowadzono je na „ogólnopolskiej próbie reprezentatywnej ludności wiejskiej w ilości 1483 ankiet”. Warto przypomnieć komunikat z tego badania w którym czytamy min: „Opracowanie problemu rozrywek ludności wiejskiej jest bardzo trudne ze względu na ich różnorodny charakter. Ponadto należy się liczyć z faktem, iż poszczególne rozrywki mają w opinii społecznej bądź pozytywne, bądź negatywne oceny.

Fakt ten mógł spowodować zniekształcenie niektórych danych, można zwłaszcza przypuszczać, iż więcej osób -

Jak przełamać kryzys mediów publicznych w Polsce?

Kryzys tożsamości

Najczęstszym zarzutem kierowanym pod adresem mediów publicznych w Polsce jest zacierająca się różnica między ich ofertą programową a ofertą mediów komercyjnych. Zarzut ten dotyczy głównie Telewizji Polskiej i to pod jej adresem skierowany jest główny nurt krytyki za nie wypełnianie misji publicznej, chociaż trzeba przyznać, że i niektóre programy radiofonii publicznej, a ściślej ujmując niektóre pasma tych programów, również ulegają coraz bardziej komercyjnemu stylowi.

Wiele jest tego powodów. Kreują ów styl m.in. corocznie przyznawane nagrody sponsorowane przez rynek, obliczone na tkwiące w każdym dziennikarzu i twórcy programu pragnienie uznania i popularności. W ślad za tymi nagrodami podąża rynkowa cena medialnych gwiazd. Trudno si-

Problemy rolników w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego

Tekst do poprzedniego numeru dwumiesięcznika „REALIA” o problemach ubezpieczenia zdrowotnego w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego1 pisałem bez znajomości jego sentencji i uzasadnienia. Opracowałem go na podstawie doniesień prasowych. Dysponując tekstem wyroku wraz z uzasadnieniem widzę potrzebę podzielenia się krytyczną opinią zarówno wobec sentencji wyroku jak i jego uzasadnienia.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż „Art. 86 ust. 2 w związku z art. 86 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie, w jakim określa zobowiązanie budżetu państwa do finansowania składek na ubezpieczenia zdrowotne wszystkich wskazanych w nim rolników i ich domowników, podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, prowadz-

Co myślimy o mediach?

Zauroczają, wciągają, zajmują czas, czas – nasze jakże cenne dobro rzadkie głównie pod wieczór, w soboty, w niedziele. Jadąc do pracy – czy to autem, czy autobusem, tramwajem, pociągiem też nam zajmują czas. Czas to wartość ponadczasowa! Czy warto ją sobie – na własne życzenie – pomniejszać medialną gadaniną, medialnym obrazowaniem; o gorszej niż dotąd i często gorszącej jakości? Z bólem zębów twierdzę, że trzeba! Należy wiedzieć – z możliwie wielu źródeł – co się dzieje! Proszę swoich studentów o czytanie, słuchanie, oglądanie od „Nie” po „Trwam”. Media – „Nie dla idiotów.” Zapoznajmy się ze zdaniem tzw. opinii publicznej, którą bada i upublicznia wiele ośrodk&oacut-

Odrodzenie PSL – 20 lat później

5 maja br. minęło 20 lat od powstania Polskiego Stronnictwa Ludowego – kontynuatora legendarnego PSL Mikołajczyka z lat 1945-47. Obchodziliśmy też w tym roku 30-lecie „Solidarności”. Zarówno konsolidacja narodu wokół PSL z lat powojennych, jak i solidarnościowy zryw z okresu 1980-81 zyskały miano „samoograniczającej się rewolucji”.

Opór społeczeństwa pod politycznym przywództwem PSL był wymierzony przeciw zacieśniającej się pętli stalinizmu, krępującej coraz bardziej narodową suwerenność. „Solidarność” symbolizuje narodowy sprzeciw wobec komunistycznej hegemonii. Dzisiaj bardzo wielu Polaków, przywiązanych do historycznej niepodległościowej tradycji ruchu ludowego, jak i uczestniczących w solidarnościowym przełomie jest rozczarowanych, czuje niedosyt. Rozc-

Czy wierzyć sondażom?

Sondaże to ważny element komunikacji społecznej między grupami społecznymi, społecznościami, społeczeństwami a władzą (w zasadzie wszelkich poziomów), specyficzny miernik (różnych) opinii społecznych i publicznych. Badania sondażowe (zwłaszcza badania rynków) to jest także intratny biznes! Trzeba pamiętać, że dla „rekinów” badań rynkowych i społecznych najważniejsze są (powtarzalne) badania dla producentów żywności, detergentów, kosmetyków, instytucji finansowych oraz firm telekomunikacyjnych. Tacy giganci, jak Procter&Gamble, Unilever, Kraft, Nestle czy Henkle gwaratnują firmom badawczym 43% rocznych obrotów (co daje około 322 mln. zł) i przez taki pryzmat trzeba patrzeć na polskie i zagraniczne instytuty demoskopijne i je oceniać.

W ostatnim raporcie z badań CBOS-

Polska młoda demokracja a państwo

Wśród informacji, a raczej refleksji nad tym, co się w Polsce stało, mam na myśli katastrofę samolotu prezydenckiego pod Smoleńskiem a wkrótce potem wielką powódź, znalazłem gdzieś w wydaniach internetowych zachodnich gazet następujące stwierdzenie, że Polskę opuściło szczęście. Towarzyszył temu komentarz podkreślający, że przez ponad 20 lat transformacji Polska radziła sobie nieźle, żeby nie powiedzieć dobrze, była postrzegana jako lider regionu i nawet w obliczu światowego kryzysu, trochę co prawda z powodu mniejszego znaczenia eksportu dla gospodarki i zacofania struktur finansowych, wyszła na jedyny w Unii Europejskiej kraj, który zanotował wzrost gospodarczy. I nagle wydarzenia, które mogą rzutować na dalsze losy kraju.

Oczywiście cudzoziemcy, obserwatorzy z zewnątrz, mają praw-

Kilka uwag o dialogu w polityce

Polityka jest tą dziedziną życia, która ustawicznie wkracza w każdy zakamarek ludzkiej przestrzeni. I każdy fragment egzystencji podlega oddziaływaniu władz, które mają wpływ na naszą prywatność, sposób zachowania i relacje z innymi ludźmi. To oddziaływanie jest na tyle powszechne i codzienne, że najczęściej bywa niedostrzegalne, a jeśli nawet człowiek podejmie się próby ucieczki od polityki, to ta i tak go dosięgnie. Jednak skoro polityka jest częścią ludzkiej egzystencji, odzwierciedla nas samych, łącznie z naszymi wadami i zaletami. Jest więc pewnego rodzaju lustrem, w którym odbicie nie zawsze nam się podoba, ale wiele o nas mówi. Mówi o szacunku do innych, o naszych emocjach, o postrzeganiu rzeczywistości, a także o przywiązaniu do państwa, w postaci choćby frekwencji wyborczej. To k-

Swojskość-Obcość – najważniejsze relacje i ich konsekwencje

Wydarzenia ostatnich tygodni wyostrzyły istniejące w naszym społeczeństwie podziały wskazując, że tak istotny w czasach PRL podział na MY i ONI bynajmniej nie przeszedł do historii. To samo można powiedzieć o stosunku do innych narodów kształtowanego w warunkach Europy bez granic. W tym kontekście warto odnotować aktualne wyniki badań opinii publicznej na ten właśnie temat.

Swój, swojak, krajan, – inny, obcy, cudzy, odmieniec, człowiek drogi (ludzie gościńca); w etymologii tych słów dominuje ukryta (w mniejszym lub w większym stopniu) dominanta miejsca pochodzenia. Pochodzenia terytorialnego i z nim silnie związanego pochodzenia społecznego, kulturowego itd. By ktoś był swój, ktoś musi być obcy. Mamy tu do czynienia z lustrzanym odbiciem swojskości od obcości, obcości od swojskości.

Inne, podstawowe -

Polska była pierwsza

– Panie Profesorze! Czy dzień 31 sierpnia powinien być w Polsce świętem narodowym?

– Chyba nie. Świąt mamy dostatecznie dużo. Na pewno jest to jednak bardzo ważny dzień w naszej najnowszej historii. Polacy wywalczyli wtedy związki zawodowe niezależne od PZPR, która sprawowała władzę w sposób monopolistyczny – w praktyce dyktatorski. To, co pracownicy uzyskali wówczas w wyniku podpisania porozumienia między strajkującymi a stroną rządową nie tylko nie mieściło się w ówczesnych schematach ustrojowych, ale było wręcz zaprzeczeniem całej praktyki realnego socjalizmu.

– Czy jednak strajkujący robotnicy Stoczni Gdańskiej i całego Wybrzeża byli przeciwko socjalizmowi, czy chcieli tylko socjalizm poprawiać, jak to się ładnie mówiło, nadać mu ludzkie oblicze?

-

Wybory prezydenckie – analiza podziałów

Obecna sytuacja w polityce stanowi konsekwencję przeobrażeń systemu partyjnego w Polsce, które mają swój początek w walce wyborczej w 2005 roku, a ich apogeum przypada na okres kampanii wyborczej w 2007 roku. Dotychczasowa rywalizacja polityczna, oparta na ustabilizowanych relacjach pomiędzy obozem „posierpniowym”, a obozem „postkomunistycznym”, zaczęła tracić na znaczeniu. Kampania prezydencka z 2010 roku jest dowodem na kontynuację tegoż modelu rywalizacji politycznej.

Od 2001 roku sukcesywnie rośnie liczba głosów oddanych na dwie partie prawicowe. Jeśli jeszcze w wyborach parlamentarnych w 2001 roku, obie partie – PO i PiS – łącznie zebrały 22,18%, to już w wyborach parlamentarnych w 2005 roku był to już 51,13%, natomiast 2 lata później partie postsolidarnościowe zagospodarowały niemal ¾ ogólnej liczby -

O roli historii

Rozmowa z prof. Normanem Daviesem – brytyjskim historykiem walijskiego pochodzenia, profesorem Uniwersytetu Londyńskiego, członkiem m.in. Akademii Brytyjskiej i Polskiej Akademii Umiejętności

„Pisanie o historii jest zawsze działaniem politycznym, czy tego chcemy, czy nie. Historię piszemy dla ludzi, którzy będą ją czytać w konkretnej sytuacji politycznej, w której żyją”.

– Ubolewa Pan we wstępie do „Europy. Rozprawy historyka z historią” nad istnieniem uproszczonych wersji historii. Nie da się np. pogodzić mitologii z historią. Czy historycy mogą coś zrobić w tej sprawie?

– Mitologia jest jednak absolutnie konieczna do funkcjonowania społeczeństwa. Rzeczywistość jest za skomplikowana, żeby każdy mógł wiedzieć o wszystkim. Mity, legendy, stereotypy stanowią skr-

Komu ufamy?

Punktem wyjścia tej analizy niech będą takie pojęcia jak: zaufanie do władzy, do instytucji państwa; docenianie lub lekceważenie wartości państwa w życiu narodu, jego mniejszości narodowych, etnicznych. Rodzi się w tym miejscu pytanie: czy Rzeczpospolita może być (czy jest) wspólną. Czy Jej obywatele podzieleni, choćby tylko co do stosunku do władzy (na razie pomijamy wiele innych podziałów), mogą myśleć o dobru wspólnym i działać na jego rzecz? Kiedy możemy stwierdzić, że obywatele Rzeczpospolitej stanowią jedno? Nawet smoleńska katastrofa i powódź na terenie 14-stu z 16-stu województw nie poświadczała tej jedności. Najbardziej zbliżeni do siebie byliśmy w chwili śmierci Jana Pawła II . Dziś tego nie ma. Po Smoleńsku, tuż po powodzi – te wydarzenia stają si-

Neoliberalna demokracja w III Rzeczpospolitej

Jeśli pominąć – z konieczności – długą i bogatą historię liberalizmu oraz różny sens nadawany temu pojęciu w ekonomii i polityce (a nawet w poszczególnych krajach), można śmiało powiedzieć, że prawdziwy liberalizm to filozofi a, która nawiązuje do koncepcji Adama Smitha (1723–1790). A. Smith uznawany jest za twórcę teorii ekonomicznego liberalizmu. Równocześnie jednak – co z całą mocą należy podkreślić – dostrzegał on potrzebę aktywnej polityki państwa. Natomiast doktryna neoliberalizmu rolę państwa sprowadza do minimum, jest więc zdecydowanym odejściem od liberalizmu. Neoliberalizm powstał na przełomie lat trzydziestych i czterdziestych ubiegłego wieku. Poddaje krytyce dominujące od czasu Wielkiego Kryzysu teorie keynesowskie. Postuluje powrót do-

Polacy-Rosjanie

Stosunek Polaków do Rosjan i innych narodów

CBOS od lat szesnastu bada stosunek Polaków do innych narodów. Są to badania sympatii i antypatii (lubienia – nie lubienia). W artykule „Narody o narodach” („Realia i co dalej...” Luty nr 1 (10) 2009) przedstawiłem skalę sympatyzowania (bądź nie) z wybranymi przez badaczy CBOS narodami. W niniejszym artykule przedstawione będą deklaracje respondentów: Polaków do Rosjan i Rosjan do innych Słowian (niestety Polaków tu nie wyodrębniono..). Niech punktem wyjścia będą konstatacje dotyczące stosunku Polaków do Rosjan zawarte w artykule „Narody o narodach”.

1. Jedynie w stosunku do Rosjan niechęć wyraźnie przeważa nad sympatią i obojętnością (odpowiednio: 41% – 30% – 23%),

2. Analitycy CBOS od lat podkreślają, że przy rozkł-

Requiem dla czasu 10.04.2010

Nagła i nieprzewidywalna śmierć uświadamia w wymiarze czysto ludzkim przede wszystkim kruchość życia, ale pokazuje także banalność i małostkowość ziemskich, codziennych sporów. Wszelkie kłótnie, oskarżenia, intrygi i agresywne wypowiedzi będące świadectwem współczesnej polityki jawią się w kontekście Tragedii Smoleńskiej jako ogromy trywializm.

Czujemy intensywność i niepowtarzalność życia dopiero w obliczu śmierci. Stwierdzenie to choć banalne, za każdym razem odkrywane jest na nowo. Dziś rodzą się w niektórych umysłach wyrzuty sumienia, wstyd, będący dowodem egoizmu i kierowania się partykularnymi interesami w życiu, w tym i w życiu politycznym. Niezwykle wymowne znaczenie nabiera teraz tytuł dwumiesięcznika Realia... i co dalej? Co dalej więc -

O reformie KRUS

W Nowym Roku dziennik „Rzeczpospolita” zaproponował „dziewięć umiarkowanie bolesnych reform”, które pozwolą zaoszczędzić publiczne pieniądze i efektywniej je wydawać”. Tradycyjnie pod reformatorski nóż w pierwszej kolejności poszła Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. „Rzeczpospolita” zaproponowała sześć następujących zmian w systemie realizowanym przez KRUS:

• wielkoobszarowi rolnicy, którzy zatrudniają pracowników powinni być włączeni do powszechnego ubezpieczenia społecznego w ZUS
• ubezpieczeni w KRUS powinni być ci rolnicy, którzy rzeczywiście utrzymują się z posiadania gospodarstw rolnych, a nie tylko posiadają powyżej 1 hektara
• ograniczone powinno być prawo do ubezpieczenia w KRUS dla tych „domowników”, którzy utrzy-
  Więcej

Opinia społeczna o nauce i edukacji

W zakończeniu Encykliki „Fides et Ratio” Jana Pawła II , czytamy m.in.: „Kościół bowiem zachowuje niewzruszone przekonanie, że wiara i rozum «mogą okazywać sobie wzajemną pomoc» odgrywając wobec siebie rolę zarówno czynnika krytycznego i oczyszczającego, jak i bodźca skłaniającego do dalszych poszukiwań i głębszej refleksji. (...)”.

„Na koniec pragnę zwrócić się także do naukowców, których poszukiwania są dla nas źródłem coraz większej wiedzy o wszechświecie jako całości, o niewiarygodnym bogactwie jego różnorodnych składników, ożywionych i nieożywionych oraz o ich złożonych strukturach atomowych i molekularnych. Na tej drodze osiągnęli oni – zwłaszcza w obecnym stuleciu – wyniki, które nie przestają

Zaczęło się w Polsce

Z perspektywy minionych dwudziestu lat od rewolucji, do której doszło latem 1989 r., dopiero obecnie zaczynamy w pełni rozumieć wagę i dynamikę procesu do jakiego doszło w obozie byłego bloku komunistycznego. Niewątpliwie w tamtym okresie Europa i świat odczuwały zaskoczenie z toczących się zmian, ich charakteru oraz sposobu w jaki mają one miejsce, a nade wszystko upatrywały w nich szansę na nowy obraz geopolitycznej mapy. Polacy patrzyli na otaczające ich przemiany z niedowierzaniem i pewną ostrożnością, ale niewątpliwie z nadzieją. W dużej mierze spokojna i pokojowa droga do transformacji końca lat 80., toczące się rozmowy przy Okrągłym Stole między władzą i opozycją, utworzenie pierwszego po II wojnie światowej niekomunistycznego rządu, wydawała się sennym marzeniem. Wciąż bowiem obecne w -

Polacy wobec uzależnień

Uzależnienia w tradycyjnym ujęciu badaczy obejmowały: alkoholizm, nikotynizm, narkomanię, lekomanię i hazard (hazardowi i pozostałym nałogom też nie jest obce nadużywanie alkoholu...). Przez to nałogi te się wzmacniają, dotyczy to też większości uzależnień dzisiejszej doby.

W szerszym wymiarze dziś dodaje się do tej pierwszej grupy uzależnień: sexoholizm, nałóg jedzenia (w tym jedzenia słodyczy i fastfoodów), uzależnienie od telewizji, internetu (zwłaszcza od gier komputerowych).

Jedna z powszechnych definicji uzależnienia społecznego (socjologicznego) podkreśla, że: „wiąże się (ono) z zażywaniem środków toksycznych pod wpływem panującej mody lub w grupie ludzi podobnych do siebie, w kręgach młodzieży (subkultur). Istotą zjawiska jest bardzo silne uzależnienie -

Pamięć Polaków o swojej historii

Rok 2009 obfituje w wiele rocznic historycznych o znaczeniu politycznym. 70-ta rocznica agresji hitlerowskiej na Polskę i „ciosu w plecy” oraz utworzenia Związku Walki Zbrojnej (od 1942 Armia Krajowa). 65-ta rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego i zdobycia Monte Cassino. 20-te rocznice obrad „okrągłego stołu”, wyborów parlamentarnych – początku III RP oraz powołania rządu Tadeusza Mazowieckiego, a także 20-ta rocznica zburzenia muru berlińskiego. 5-ta rocznica przyjęcia Polski do Unii Europejskiej. 440-ta rocznica zawarcia unii przez Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie na Sejmie w Lublinie (powstanie Rzeczypospolitej Obojga Narodów).

Rocznice te angażują służby państwa, samorządy, organizacje i instytucje non profit i obywateli do organizacji ich obchodów, do przypominania o nich w ramach państwowej i pozarządowej polityki-

Co dalej z lobbingiem?

Działalność lobbingowa została uregulowana przez polski parlament w 2005 roku ustawą z 7 lipca o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz.U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1414 Dz.U. z 2009 r. Nr 42, poz. 337). Artykuł 2 ust. 1 wprowadza definicję lobbingu jako „każde działanie prowadzone metodami prawnie dozwolonymi zmierzającymi do wywarcia wpływu na organy władzy publicznej w procesie stanowienia prawa”. Określenie lobbysta zyskało rozgłos medialny najpierw przy okazji afery Rywina w 2002 roku, a później wraz z aferą Marka Dochnala w 2004 roku. W obu przypadkach lobbowanie wiązało się z ukrytym przed opinią publiczną nielegalnym działaniem o charakterze korupcyjnym. Nie sprzyjało to tworzeniu pozytywnego wizerunku lobbysty jako osoby działającej jawnie na rzecz interesów reprezentowanej przez siebie grupy nacisku -

Dokąd zmierzają polskie elity?

Naomi Klein zaopatrzyła rozdział swej książki „Doktryna Szoku”, poświęcony kryzysowi w Polsce, mottem – słowami Leszka Balcerowicza: „Żyję w Polsce, która jest dziś wolna, i uważam Miltona Friedmana za jednego z głównych intelektualnych architektów wolności mojego kraju”. Friedman uważał, że w trakcie kryzysu i wywołanego celowo szoku oraz powstałego w jego wyniku chaosu i zamieszania należy działać natychmiastowo i niezwłocznie narzucić radykalne, neoliberalne reformy. Te reformy to nic innego jak (przede wszystkim) oddanie części sektora publicznego w prywatne ręce. Rząd neoliberalny – szacował Friedman – ma na przeprowadzenie poważniejszych zmian jakieś sześć do dziewięciu miesięcy. Najbardziej fundamentalistyczna wersja kapitalizmu potrzebowała kat-

Czym jest dla mnie ruch ludowy ?

W 3 numerze(2008) „Realiów” redakcja zachęcała do wypowiedzi na temat „Czym jest dla mnie ruch ludowy. Poniżej zamieszczamy jedną z nadesłanych na nasz apel wypowiedzi.

W mojej rodzinie, szczególnie ze strony matki, od dawna unosiła się aureola czci, sympatii i chęci do naśladowania ludzi, którzy wyznawali i głosili hasła ludowe. Mama pochodziła z parafii w Bałdrzychowie, pod Poddębicami, gdzie przed wojną istniało i działało prężne koło ZW „Wici”, którego duchem przewodnim był Stefan Ignar. W latach panieńskich mama pozostawała pod wpływami tej organizacji. O Stefanie Ignarze zawsze wiele dobrego mówiło się w moim domu, kibicowało jego działalności i karierze. Wielu moich bliższych i dalszych krewnych nosiło zielone legitymacje. Ta wiara, że nikt inny, jak tyl-

Powyborcze refleksje

Wybory posłów, senatorów, samorządowców są w demokracji często nie przewidywalne. W wyborach do Parlamentu Europejskiego tym razem niespodzianek raczej nie było. Sondażowe rezultaty polskich wyborów (zarówno jeśli chodzi o sondaże przed jak i po wyborcze), jak mało kiedy, nieznacznie odbiegały od ostatecznych wyników podanych przez Państwową Komisję Wyborczą. Niemniej wybory te uznać trzeba za istotny probierz nastrojów społecznych w określonym czasie i w określonym miejscu pomimo małej, choć nieco większej niż w 2004 roku, frekwencji.

W UE nie ma jednolitego prawa wyborczego, trudno więc traktować wyniki wyborów do końca porównywalne, mimo, że posłowie wybierani są według podstawowych przez UE przyjętych zasad tj. w powszechnym, wolnym, tajnym i proporcjonalnym glosowaniu. Pamiętajmy te-

Cyfryzacja przyszłością telewizji naziemnej

Od kilkunastu lat ma miejsce burzliwy rozwój naukowo-techniczny środków przekazu i odbioru, przede wszystkim telewizji, a także radia polegający na cyfryzacji całego systemu produkcji, przekazu i odbioru sygnałów telewizji i radia. W dziedzinie mediów elektronicznych (radia i telewizji) w Polsce cyfryzacja nie objęła jeszcze niestety naszej telewizji naziemnej, a także radia, co już nastąpiło w wielu krajach Unii Europejskiej. Cyfryzacja systemów elektronicznych jest tendencją wszechogarniającą, co powoduje przenikanie się systemów radia i telewizji oraz telekomunikacji, czego najbardziej dobitnym wyrazem jest funkcjonowanie szerokopasmowej sieci Internetu, zdolnej przekazywać w postaci cyfrowej wszystkie informacje, w tym rozmowy telefoniczne oraz audycje radiowe i przekazy telewizyjne.

Czynnik rozwoju technologicznego mediów elektronicznych jest zasadniczą przes-

Pięć lat Polski w UE. Perspektywa niemieckiego obserwatora

Pokojowa rewolucja z 1989 r., zjednoczenie Niemiec oraz – będące konsekwencją tych wydarzeń – rozwiązanie ZSRR były koniecznymi warunkami przystąpienia Polski do Unii Europejskiej w maju 2004 r. W Niemczech powszechnie uważa się, że polski ruch solidarnościowy był jednym z najważniejszych czynników, które wpłynęły na taki rozwój sytuacji. Mniej znany w Niemczech jest natomiast fakt, iż znakomita część polskich opozycjonistów stosunkowo wcześnie zrozumiała, że zjednoczenie Niemiec będzie bezwzględnym warunkiem odzyskania przez Polskę wolności i – co się z tym wiąże – zjednoczenia całej Europy. Podstawą takiego myślenia było słuszne zresztą przekonanie o tym, że dopiero wyswobodzenie się Polski z „żelaznego uścisku” Związku Radzie-

Zawód polityk (w naszej "Politeji, Ochlokracji", Demokracji)

Motto: „Żyjemy w świecie tworzonym przez ludzi, a zatem z pomocą polityki nie zdołamy osiągnąć absolutnego ideału, wbrew temu, czego z tak urzekającym uporem nauczał Platon.”

Podstawowy wykład (w czasach nowożytnych) o istocie polityki zawdzięczamy Maxowi Weberowi (1864–1920). To twórca podstaw socjologii polityki i socjologii władzy. Sądzić można z lektury jego prac, że podstawą tego wykładu, obok politycznego powołania i uzawodowienia tej profesji (w służbie państwa) była legitymizacja władzy. Kto ma dostęp do władzy? Jak jej posiadanie było i jest legitymizowane? Czy politykiem ma być tylko polityczny zawodowiec? Te zasadnicze pytania nurtowały naszych bliższych przodków, na przykład Maxa Webera, jak i tych dalszych sprzed tysięcy lat: Platona, Arystotelesa, Tacyta, św. Augu-

Co dalej z polską polityką

Rozmowa z dr. Michałem Strąkiem – byłym szefem Urzędu Rady Ministrów i posłem, dyr. Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy

– Ustawa o zawodzie posła została przyjęta w końcu kadencji 1993– 1997. Jakie przesłanki kierowały wówczas ustawodawcą?

– Uzasadniano wówczas jej potrzebę tym, iż praca w Sejmie wymaga pełnego zaangażowania posłów, ich stałej tam obecności. Sejm był zawsze krytycznie oceniany, zmiany legislacyjne miały doprowadzić zatem do jego lepszego funkcjonowania. Wcześniej posłowie dzielili się na zawodowych i niezawodowych. Wszyscy deputowani otrzymywali diety poselskie, a zawodowi dodatkowe wynagrodzenie. Wynagrodzenie to nie było jednak równe pensjom podsekretarzy stanu. Nowa regulacja spowodowała, że każdy poseł posiada obecnie materialny status wiceministra, -

System ubezpieczeń społecznych w rolnictwie - fakty i mity

W prasie i na stronach internetowych coraz częściej pojawiają się ataki na rolników w związku z ich ubezpieczeniem społecznym, oraz na ich instytucję ubezpieczeniową – Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS). Między innymi z wiadomości Wirtualnej Polski pod znamiennymi tytułami „Rolnik uprawia dyskryminację” i „ Cały naród składa się na rolnicze ubezpieczenie społeczne” dowiadujemy się, że:

„Prezes BCC Marek Goliszewski z Rzecznikiem Praw Obywatelskich poskarżą się do Trybunału Konstytucyjnego na obecne zasady działania Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Według przedsiębiorców z Business Centre Club są one niezgodne z 32 artykułem konstytucji gwarantującym równość wobec prawa. Punkt 2 tego artykułu mówi, że „nikt nie może by-

Narody o narodach

„Sunt Germani cuncti forest.

Contemnentes minas mortis Vitae suae prodigi.

Itali ingeniosi Sunt, sed maxime dolosi Sub fauoris specie. (…).

Hic exorti Romanistae Impii sacrorum mystae Totum mundum spoliant…

Hos attingit Ungarorum Natio crassorum morum Rudis atque barbara.

Infra illos sunt Poloni Ad furandum ualde proni Et Lituani paupers.„

Niech ten XV fragment powstałego na dzisiejszych niemieckich ziemiach wiersza pisanego po łacinie będzie swoistym mottem poniższego artykułu...

Pobierz cały artykuł w formacie PDF

Media – plan minimum

Kryzys gospodarczy z jakim mamy obecnie do czynienia nie ominie z pewnością rynku mediów. W szczególny sposób może on zagrozić mediom publicznym. Finansowane są one z abonamentu i z reklam i oba te źródła finansowania są zagrożone. Ponadto wokół tych mediów utrzymuje się duże napięcie polityczne, co dodatkowo potęguje problemy ich funkcjonowania. Może to zachwiać całym ładem medialnym ustanowionym po 1989 roku. W tej sytuacji nieodzowna staje się interwencja ustawodawcy.

Ład medialny w polskim eterze reguluje ustawa z 29 XII 1992 roku z późniejszymi zmianami. Uchwalenie nowej ustawy powinno więc być poprzedzone analizą tak pozytywnych jak i negatywnych aspektów obowiązujących obecnie regulacji. Ustawodawca nie powinien kierować się potrzebą osiągania doraźnych, politycznych korzyś-

Zmiany klimatyczne - fakty i mity

„Łatwość, z jaką przepowiednia groźnego ocieplenia klimatu zawinionego przez człowieka zawładnęła wyobraźnią opinii publicznej, wynika prawdopodobnie z głębokiego zakorzenienia w kulturze europejskiej katastroficznych mitów odziedziczonych z pradawnych wieków. Mieszkańcy współczesnej globalnej wioski jak urzeczeni wsłuchują się w przepowiednie różnych nowych końców świata, za które, tak jak dawniej, odpowiada, oczywiście, człowiek”.(Prof. Zbigniew Jaworowski)

Ocieplenie klimatu jest faktem. Przez ostatnie 100 lat średnia temperatura na powierzchni Ziemi podniosła się o 0,74°C. Wątpliwości pojawiają się, kiedy rozpatrujemy ten stan z punktu widzenia przyczyn zjawiska i interesu Człowieka. Wpływ człowieka na efekt cieplarniany jest przez większość naukowc-

Społeczne nastroje Polaków na progu kryzysu

Badanie nastrojów społeczeństwa można podzielić na badania nastrojów społecznych (uważane dziś za klasyczne) i na stosunkowo nowe u nas badania optymizmu konsumentów, generalnie nastrojów konsumenckich oraz nastrojów ekonomicznych itp. Należy w tym miejscu oddzielić badanie emocji od analizy nastrojów społecznych. Te drugie są trwalsze od emocji – oczywiście są mniej intensywne. Warto więc te stany „społecznego ducha” rozgraniczać. Emocje z reguły badane są za pomocą mało wiarygodnych sond ulicznych. Nastroje badamy w zasadzie wykorzystując sondaże, tak jak najczęściej badamy opinię publiczną. Badamy więc nastroje, emocje i opinie. Artykuł ten jest poświęcony pierwszemu składnikowi tej „trójki”.

W zbiorze badań wieloletnich szeroko pojętych nastrojów sp-

Wieś – Miasto – wzajemne postrzeganie

O widzeniu siebie nawzajem przez różne grupy społeczne decydują w istotnym stopniu stereotypy i wywołane (głównie) przez nie uprzedzenia. Ponadto propaganda, plotka, tzw. opinia publiczna (nierzadko świadomie kształtowane przez np. ośrodki władzy).

Niewiedza, lenistwo umysłowe, uleganie emocjom, brak własnego zdania, własnych opinii, to „wylęgarnie” stereotypów, czyli jednostronnych, opartych na fałszywej, niepełnej wiedzy, emocjonalnie nasyconych sądów o innych, obcych i nieznanych osobach.

Szufladkujemy w ten sposób ludzi, całe grupy społeczne, warstwy i klasy. Stereotypy nie tylko klasyfikują osoby i ich zbiorowości – w tym miejscu pomijamy inne aspekty stereotypizacji np. funkcjonowanie uproszczonych poglądów na temat religii, ideologii, polityki; życia i zachowań zwierząt...

Co się dzieje w służbie celnej ?

Zasadniczym zadaniem Służby Celnej jest realizacja polityki celnej państwa i Unii Europejskiej. W publicznym i powszechnym odczuciu prace administracji celnej spostrzega się jako kontrole obrotu towarowego w wywozie, przywozie i tranzycie z krajów trzecich. To jest tylko część potocznej wiedzy o rzeczywistych zadaniach realizowanych przez SC. Katalog zadań Służby Celnej od 2002 r. jest systematycznie doprecyzowywany i powiększany. Lata 1998 – 2003 były dla administracji celnej gorącym okresem przygotowania się do wejścia w struktury UE. W dużym pośpiechu wprowadzano zmiany prawne i organizacyjne oraz budowano struktury informatyczne wymagane przez Brukselę. Obok tych rzetelnych wysiłków integracyjnych z UE w administracji celnej (zwłaszcza na poziomie warszawskiej centrali, tj. GUC , od 2002 r. Służby Celnej) nie brakowało działań pozoranckich, z-

Kanikuła w oczach socjologów

Czas wolny nie jest wbrew pozorom domeną współczesnych czasów. Już Rzymianie jeździli na wywczasy. Wcześniej także Grekom nie było to obce. Letnie rezydencje naszych królów, książąt, ziemian i szlachty, w końcu mieszczan, są przykładem troski o warunki wypoczynku i rekreacji. Za przykład warto podać Arkadię – Nieborów, Łazienki, Mokotowski Pałac Szustra (to architekt; właścicielką była księżna Lubomirska). Za tymi wzorami podążali mieszczanie, przedsiębiorcy, handlowcy i Bohema. Na przełomie XIX i XX wieku wiele miejscowości wokół największych miast nabrało cech wsi i miasteczek letniskowych. Trudno tu nie wspomnieć o podkrakowskim kurorcie Szwosowice, czy podwarszawskim Józefowie, Milanówku, Otwocku. (Obecnie taką rolę pełnią wciąż: Konstancin, Za-

PSL - Demokratyczna partia politycznego centrum

Cyklicznie, przed każdym ważniejszym wydarzeniem politycznym – Kongresem, wyborami parlamentarnymi czy samorządowymi – powraca pytanie o charakter Polskiego Stronnictwa Ludowego.

Okazuje się, że o wiele łatwiej ogłosić, iż jesteśmy centrową partią ogólnonarodową niż utrwalić to przekonanie w społeczeństwie. Wystarczy tylko prześledzić opinie o PSL, aby przekonać się, iż jesteśmy nadal postrzegani jako partia chłopska z pogranicza grupy nacisku. Problem polega jednak na tym, że w ciągu minionych kilkunastu lat wieś w coraz mniejszym stopniu uważa PSL za swojego głównego reprezentanta. Świadczą o tym wyniki kolejnych wyborów parlamentarnych. W roku ubiegłym w środowisku wiejskim więcej osób głosowało na PiS i PO niż na PSL. Dwa lata wcześniej wyprzedziły nas nato-

Kongres zmienił wizerunek Polski

Sprawozdanie ze Światowego Kongresu Rolników – IFAP

W dniach 30.05–07.06 br. obradował w Polsce, z udziałem ponad 400 delegatów, 38 Światowy Kongres Rolników (International Federation of Agricultural Producers). Organizacja ta powstała w 1946 roku. Zrzesza obecnie ponad 600 mln gospodarstw rodzinnych zgrupowanych w 115 organizacjach narodowych z 80 krajów. Jest to globalna organizacja, w której rolnicy z krajów uprzemysłowionych i rozwijających się wymieniają swoje doświadczenia i koordynują działania na rzecz rozwiązywania światowych problemów wyżywienia oraz zapewnienia racjonalnych warunków życia i pracy rodzin rolniczych. Głównym forum debaty są odbywające się co dwa lata kongresy. Tegoroczny po raz pierwszy odbył się w tej części świata i po raz pierwszy oprócz centralnego miejsca plenarn-

Bieda w badaniach sondażowych

Bieda ma wiele wymiarów. Część z nich potrafi wychwycić ekonomia (w szczególności wymiar dochodowy – w dużym stopniu obiektywny)1, część socjologia (subiektywne opinie o swojej, rodziny, naszej i innej grupy społecznej sytuacji materialnodochodowej) 2. Obie te dyscypliny naukowe wspierane są przez statystykę. Wiele o biedzie wiedzą znawcy polityki społecznej i polityki w ogóle. Ta ostatnia czasem więc „żeruje” na biedzie, by zdobyć (odebrać), bądź (i) utrzymać władzę. Trzeba brać pod uwagę różne miary ubóstwa – z jednej strony miary subiektywne (sondażowe), własne oceny respondentów ich sytuacji finansowomaterialnej, a z drugiej strony miary „w miarę” obiektywne tj. minimum socjalne i minimum egzystencji. Celem niniejszej analizy jest przedstawienie społeczn-

Jak zmieniać podatkową rzeczywistość?

Podatki zawsze wywołują spory, emocje i niezadowolenie. Systemy preferujące radykalny i brutalny fiskalizm zazwyczaj doprowadzają do społecznych niepokojów oraz gospodarczej niewydolności. To tylko kwestia czasu. Człowiek z natury swej nie lubi bowiem płacić podatków. Państwo, również z natury pełnionej roli funkcjonalno-dystrybucyjnej, chce dysponować zasobnym, bezpiecznym budżetem. Dlatego ciągle pożąda podatków i pilnuje ich ściągalności. Żadna władza nie rozwiązała w sposób zadawalający problemu podziału dochodów między jednostką a państwem.1 W tej sytuacji ciągle aktualne jest pytanie św. Tomasza z Akwinu: „Czy opodatkowanie musi być rabunkiem?” Współczesne demokratyczne państwa prawa ten trudny problem podatkowej ingerencji w sferę własno-

Uwagi do projektu dodatkowych ubezpieczeń zdrowotnych

Rozwiązanie problemu złego funkcjonowania systemu ochrony zdrowia wraca, jak bumerang na listę priorytetów kolejnych ekip rządowych. Zespół Pani Minister Ewy Kopacz przedstawił opinii publicznej projekt zmian w systemie ochrony zdrowia oparty o koncepcję trzech typów ubezpieczeń i zakładów ubezpieczeń zdrowotnych, a następnie, tydzień później, ta sama Pani Minister przedstawia propozycję nowej ustawy - "Ustawy o dobrowolnych dodatkowych ubezpieczeniach zdrowotnych oraz nadzorze nad ubezpieczeniami zdrowotnymi". Takie działania sprawiają wrażenie dużego chaosu panującego w Ministerstwie i wskazują, że brak jest w zespole ekspertów, którzy mieliby wiedzę na temat funkcjonowania publicznego zabezpieczenia zdrowotnego (mylnie nazywanym ubezpieczeniem zdrowotnym) jak również wiedzę na temat funkcjonowania rynku prywatnych (k-

Polacy o swoim zdrowiu, leczeniu i lekarzach

(NA PODSTAWIE OSTATNICH BADAŃ SONDAŻOWYCH)

Zdrowie jest drugą (po szczęśliwym życiu rodzinnym) co do ważności wartością życia dla Polaków. Potwierdzają to ostatnie badania CBOS-u. Fakt ten wiele powinien mówić politykom. Omówione poniżej wyniki badań wskazują jednak na zjawisko rozmijania się deklaracji Polaków co do wartości zdrowia w naszym życiu a jego codziennym szanowaniem. Dlatego bardzo często pierwszy kontakt ze szpitalem jest prawdziwym szokiem dla pacjentów. Dostęp do służby zdrowia silnie różnicuje nasze społeczeństwo. Publiczny system opieki zdrowotnej, póki co dominujący, uzupełniany jest szybko rozwijającym się sektorem prywatnym powstającym często pod bokiem publicznych szpitali lub przychodni, a nawet na ich terenie. Można w tym kontekście postawi-

Młodzi politycy - szansa czy problem?

Naturalną cechą młodych działaczy politycznych jest to, że narzekają na porządek zaprowadzony przez starszych po fachu kolegów. Młodzi narzekają, że mają zbyt mały udział w podejmowaniu decyzji. Narzekają, że jest ich zbyt mało we władzach, a kariera przebiega zbyt wolno, czego najczęstszym - według nich - powodem jest wciąż mocno trzymająca się "stara wiara".

Naturalną zaś cechą starszego pokolenia polityków jest to, że uważają młodych adeptów polityki za mało doświadczonych, a tym samym za mało odpowiedzialnych do podejmowania określonych decyzji oraz zajmowania poważnych stanowisk. Wiąże się to zwykle z ograniczaniem udziału młodych we wszelkiego rodzaju władzach. Dlaczego?

Ponieważ młodzi są w gorącej wodzie kompani, podejmują pochopne i -