Wyjątkowo napięta atmosfera panuje na początku 2012 roku. Zamiast optymizmu, charakterystycznego dla nowego roku, coraz więcej obaw co on przyniesie. Wydaje się, że nie chodzi tym razem tylko o problemy finansowe kilku krajów, ale o załamanie się pewnej filozofii rozwoju, którą świat kierował się po upadku systemu komunistycznego. Za mało uświadamialiśmy sobie fakt, że za ten upadek trzeba będzie zapłacić, nawet przez społeczeństwa, które żyły w warunkach woln
Dochody rolników po akcesji do Unii Europejskiej
Wstęp
Kwestia dochodów w rolnictwie należy do jednych z najbardziej spornych i niejasnych, a jednocześnie zaprzątających od lat uwagę polityków, o samych rolnikach nie wspominając. Polityka nie może bowiem 'nawet w gospodarce wolnorynkowej' abstrahować od kształtowania się dochodów grup społecznych. Również inne grupy społeczne, zwłaszcza skupione w miastach, z uwagą obserwują informacje o dochodach rolników, niekiedy im współczując, ale nierzadko formułując niezbyt przychylne rolnikom opinie. Spektrum opinii o dochodach rolników mieści się w szerokim przedziale, gdyż jedni utrzymują, że rolnikom żyje się dobrze, a po akcesji do Unii Europejskiej to już wręcz znakomicie, inni natomiast formułują opinię, iż rolnictwo i wieś to obszar nędzy i zacofania. Jak to zwykle bywa, prawda leży między tymi skrajnymi opiniami, a problem w tym, czy bliżej pierwszej czy drugiej skrajności. Odkrycie tej prawdy nie jest łatwe z wielu powodów. Przede wszystkim trudno tu z oczywistych względów o ?twarde? dane, na których podstawie można by potwierdzić lub obalić te różnorakie opinie co do dochodów rolników. Chodzi tu nie tylko o trudność zaglądania komuś do kieszeni, zrozumiałą niechęć do ujawniania dochodów, niekiedy także nieznajomość faktycznych dochodów z uwagi na brak stosownych zapisów (budżetów), lecz także o zamęt pojęciowy w zakresie samej kategorii dochodu, zbiorowości rolników oraz sposobu ustalania dochodu, czyli w terminologii naukowej ? o problemy metodologiczne.
Przybliżymy kwestię dochodów rolników indywidualnych w okresie przed i po akcesji Polski do Unii Europejskiej, posługując się dostępnymi danymi z różnych źródeł. W istocie dostępne są cztery podstawowe źródła danych, na podstawie których ustala się dochody rolników, a mianowicie: rachunki narodowe, rachunek ekonomiczny dla sektora rolnego, budżety gospodarstw domowych oraz rachunkowość rolną. Każde z tych źródeł dostarcza informacji, jednakże o różnych kategoriach dochodów. Zatem ? i w tym podstawowa przyczyna zamętu w kwestii dochodów rolników ? w zależności od źródła danych pod terminem dochody rolników rozumiane są znacząco różne kategorie ekonomiczne.
Struktura tematyczna artykułu jest następująca: po krótkim przedstawieniu zagadnień metodologicznych (pojęciowych), zaprezentujemy kategorie dochodowe według wyżej wymienionych czterech baz danych (źródeł), a następnie zróżnicowanie dochodów. Odniesiemy się następnie do dochodów mieszkańców wsi oraz znaczenia transferów środków publicznych, związanych z W spólną Polityką Rolną (WPR) dla kształtowania się poziomu dochodów rolników. Całość zamkniemy pewnymi wnioskami pod adresem polityki rolnej.