Kolejny numer „Realiów” ukazuje się w przededniu wyborów Prezydenta RP ogłoszonych po tragicznej śmierci Lecha Kaczyńskiego. Odbywają się one nie tylko w cieniu tragedii smoleńskiej, ale także wielkiej powodzi, która spowodowała nie tylko gigantyczne straty materialne, ale także ofiary w ludziach. Jest to więc czas wielkiej lekcji pokory wobec zdarzeń losowych i potęgi żywiołu, której niszczycielskiej siły doświadczamy a zarazem wyjątkowa lekcja obywatelska.

Katastrofa lotnicza pod Smoleńskiem zwróciła uwagę całego społeczeństwa, że Prezydent reprezentuje nas wobec całego świata i że ta jego rola jest znacznie ważniejsza niż do tej pory sądziliśmy. W tych dramatycznych chwilach głębiej odczuliśmy siłę łączących nas więzi i to czym tak naprawdę jest naród. Politolog Aleksander Smolar, prezes Fundacji Stefana Batorego w rozmowie z Tygodnikiem Powszechnym podkreślił, że „Po 10 kwietnia ludzie zrozumieli, że prezydent to ktoś znacznie więcej niż wynika z konstytucji. Jest mianowicie symbolem wspólnoty i może być Ojcem Narodu, największym świeckim autorytetem. Czas żałoby niesłychanie tę funkcję dowartościowuje”. Zdaniem Aleksandra Smolara państwo po katastrofie smoleńskiej zachowało się znakomicie. „Pokazało stabilność, przestrzeganie konstytucyjnych norm. Nie było momentu niepewności, kto powinien przejąć władzę, kto ma jakie kompetencje. Podczas powodzi było znacznie gorzej. Obserwowaliśmy niesprawność różnych struktur. Odpowiedzialność rozkłada się na różne rządy i władze lokalne. Tam, gdzie potrzebne jest myślenie perspektywiczne wypadamy gorzej”.

Można więc powiedzieć, że na czele narodu stoi Prezydent, na czele państwa – Rząd. Każda władza ma do wypełnienia inną misję wobec tego samego społeczeństwa. O tym jak widzą rolę prezydenta w polskim systemie prawnym wypowiadają się kandydaci na ten urząd. Kwestię modelowego podziału władzy podejmujemy też w Raporcie, poświeconym roli i funkcjonowaniu urzędu prezydenta RP. O tym jaki powinien być prezydent i jak usprawniać funkcjonowanie państwa rozmawiamy z wybitnym konstytucjonalistą, prof. Piotrem Winczorkiem. Wydaje się, że trwająca kampania wyborcza pomimo wyjątkowych okoliczności rozbudziła autentyczne zainteresowanie sprawami publicznymi i może wywierać dalszy wpływ na życie społeczne.

Drugim, wiodącym tematem bieżącego numeru jest 600-rocznica zwycięskiej bitwy pod Grunwaldem. Mit tej bitwy miał ogromne znaczenie w naszej historii, służąc zwłaszcza po utracie niepodległości podtrzymywaniu ducha narodu w walce o jej odzyskanie. Szczęśliwie współczesne pokolenia mogą świętować wiktorię grunwaldzką w innym nastroju, w warunkach wolnego i demokratycznego państwa żyjącego w zgodzie ze swymi sąsiadami. Dlatego obchody nabrały innego wymiaru, przybierając postać wydarzenia kulturalnego. Mówi o tym przewodniczący komitetu organizacyjnego obchodów, sekretarz stanu w ministerstwie kultury Piotr Żuchowski. Z innej perspektywy możemy patrzeć dzisiaj na samą rolę Zakonu Krzyżackiego, który istnieje do dziś realizując swoją duchową i społeczną misję o czym traktuje wywiad z Wielkim Mistrzem Zakonu. O współczesnym stosunku do historii rozmawiamy także z profesorem Normanen Daviesem, autorem wielu popularnych książek poświęconych min. polskiej historii.

Nauka jaka płynie z obchodów bitwy pod Grunwaldem jest także inna niż w przeszłości. Od króla Jagiełły uczyć się powinniśmy przede wszystkim dobrej organizacji i przygotowania przed realizacją wielkich zadań. Pod tym względem także i przyszłe rocznice nic nie stracą na swym znaczeniu.

Ryszard Miazek