Polska ma za sobą jeden z najbardziej dramatycznych epizodów w swej historii. Bywało w przeszłości, że ginęli lub umierali nagle królowie, wodzowie czy prezydenci, ale po raz pierwszy w jednym wypadku zginęło na raz tylu przedstawicieli państwa. Cały świat przeżywał to niecodzienne zdarzenie z uwagą śledząc postawę polskiego społeczeństwa i decyzje władz. W szczególny sposób doświadczaliśmy tego zainteresowania podczas kampanii wyborczej poprzedzającej wybory n
Rola i funkcjonowanie urzędu
prezydenta RP – wizje i wnioski
Główne pytanie co do miejsca i roli urzędu Prezydenta w strukturze państwa polskiego zostało rozstrzygnięte przez Konstytucję, która w art. 10 wydzielając, monteskiuszowskim wzorem, władzę ustawodawczą, władzę wykonawczą i władzę sądowniczą, jednocześnie umiejscowiła Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej jako podmiot władzy wykonawczej. Kompetencje Prezydenta nie są zbudowane na zasadzie paralelności wobec kompetencji Rady Ministrów, choć niektóre dziedziny spraw wydają się być tożsame. Warto zatem przytoczyć część spośród zadań, które każdorazowo spoczywają na barkach urzędującego na tym stanowisko urzędnika.
1. W sferze stosunków zagranicznych Prezydent ma pozycję zwierzchnią w zakresie najwyższego przedstawicielstwa Rzeczypospolitej (jednak ogólne kierownictwo utracił w 1997r.); a niekiedy wyłączną (np. co do ratyfikacji i wypowiadania umów międzynarodowych).
2. W sferze prawodawstwa nadzwyczajnego Prezydent może wprowadzać stan wojenny i stan wyjątkowy.
3. W sferze prawodawstwa zwykłego kompetencje Prezydenta są słabe; zapewniona konstytucją możliwość wydawania rozporządzeń jest kompetencją pozorną, ponieważ jej realizacja uzależniona jest od woli Sejmu formułującego odpowiednie szczegółowe upoważnienie (delegację ustawową, skonkretyzowaną podstawą prawną). Natomiast zarządzeniami Prezydenta nie można regulować praw i obowiązków obywatelskich, a także wszystkich innych podmiotów znajdujących się poza strukturami administracyjnymi oraz tych podmiotów w strukturach administracyjnych, które nie podlegają Prezydentowi. Także uprawnienia dotyczące kontroli zgodności aktów normatywnych z ustawami i z konstytucją są ograniczone, kompetencja Prezydenta do występowania z podobnymi wnioskami nie obejmuje bowiem rozporządzeń; niemniej Konstytucja wprowadza możliwość zawnioskowania kontroli uprzedniej w zakresie zgodności umowy międzynarodowej (jeszcze przed jej ratyfikacją) z Konstytucją.
4. W sferze obsadzania stanowisk Prezydent ma dosyć szerokie uprawienia. W tym zakresie nie ma jednak możliwości występowania z wnioskiem o odwołanie Rady Ministrów (choć w dwóch okolicznościach może ją powołać), czy innych organów naczelnych. Brak podobnej kompetencji może być widziany jako słabe zabezpieczenie funkcji i zadań Prezydenta określonych w art. 126. Konstytucyjne sformułowanie, iż Prezydent „powołuje” (Prezesa RM czy Radę Ministrów) występuje w dwóch znaczeniach (niestety nie wyróżniony przez ustrojodawcę). Czym innym jest samodzielne powołanie rządu przez Prezydenta a czym innym powołanie rządu wybranego przez Sejm.